Na rì mảnh đất ghi dấu lịch sử

Theo tài liệu cũ, xã Xuân Dương (thuộc tổng Côn Minh) từng được thực dân Pháp chọn làm thủ phủ châu Na Rì. Tại đây, chúng xây dựng hệ thống đồn bốt kiên cố ở khu vực đồi Háng Cáu (Nà Nhàng) — nay thuộc thôn Bắc Sen (📍 cũng chính là nơi tổ chức chợ tình nổi tiếng). Nha Tri châu Na Rì cũng từng đặt tại vị trí này.

🖼️ Đáng chú ý, trong một bức tranh do người Pháp vẽ vào tháng 4 năm 1895 với tiêu đề “Blockhaus de Na Ri” (Lô-cốt Na Rì), hiện còn lưu trữ tại Thư viện Quốc gia Pháp, đã mô tả lại hình ảnh đồn lính tại Xuân Dương thời bấy giờ.

⛰️ Ngoài ra, từng tồn tại một hệ thống cột cờ được dựng trên đỉnh núi Yên Mạ — ngọn núi có hình dáng như yên ngựa, nằm sâu trong rừng bản Nà Nhàng và giáp với bản Vàng Nọi (Đổng Xá). Tuy nhiên, theo thời gian, dấu tích này đã không còn, và đỉnh núi nay đã trở thành rừng rậm 🌳

📌 Những mảnh ghép lịch sử tưởng chừng nhỏ bé nhưng lại góp phần tái hiện một giai đoạn đáng nhớ của vùng đất Na Rì.