NĂM ẤY, MỘT NGƯỜI THANH NIÊN BƯỚC VÀO QUÂN NGŨ

Ông sinh năm 1936, trưởng thành trong một giai đoạn đất nước còn trải qua nhiều biến động. Đó là một thế hệ lớn lên khi hai chữ “độc lập” không phải là điều hiển nhiên. Tuổi thơ và những năm tháng thanh niên của ông gắn với một đất nước vừa trải qua những năm tháng đấu tranh giành chính quyền, rồi tiếp tục bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong hoàn cảnh ấy, những người trẻ tuổi sớm hiểu rằng cuộc sống riêng của mỗi gia đình không thể tách rời vận mệnh chung của dân tộc.

Năm 1958, khi vừa bước vào tuổi thanh niên, Hoàng Văn Đắc nhập ngũ.

Quyết định ấy đánh dấu một bước ngoặt lớn trong cuộc đời ông. Từ một người thanh niên sống giữa đời thường, ông bắt đầu bước vào môi trường quân đội, nơi kỷ luật, trách nhiệm và tình đồng đội trở thành những điều gắn bó với mình trong suốt những năm tháng về sau.

Ngày nay nhìn lại, người ta có thể gọi đó là một quyết định bình thường của một thanh niên trong thời chiến. Nhưng với người trong cuộc, khoảnh khắc khoác lên mình bộ quân phục lại là sự thay đổi rất lớn. Từ đây, cuộc đời không còn chỉ được tính bằng những dự định riêng của một người trẻ. Mỗi nhiệm vụ được giao đều gắn với trách nhiệm đối với tập thể, đơn vị và rộng hơn là với Tổ quốc.

Những năm đầu quân ngũ cũng chính là thời gian ông học cách trưởng thành trong môi trường tập thể. Người lính phải biết chấp hành kỷ luật, biết vượt qua những khó khăn của đời sống quân đội, biết đặt nhiệm vụ chung lên trên những mong muốn cá nhân. Những bài học ấy có thể không được ghi thành những dòng chữ dài, nhưng lại trở thành hành trang theo ông trong cả cuộc đời.

Sau một thời gian phục vụ trong quân đội, ông phục viên trở về cuộc sống đời thường. Những tưởng cuộc đời người lính đã khép lại, nhưng lịch sử đất nước một lần nữa đưa ông trở lại với quân ngũ.

Năm 1965, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ngày càng ác liệt, Hoàng Văn Đắp quyết định tái ngũ.

Lần trở lại này có một ý nghĩa khác. Nếu năm 1958, ông nhập ngũ khi tuổi đời còn rất trẻ, thì đến năm 1965, ông đã có những trải nghiệm nhất định của một người từng sống trong môi trường quân đội. Ông hiểu hơn về trách nhiệm của người lính và cũng hiểu rằng con đường phía trước sẽ không đơn giản.

Đất nước khi ấy đang đứng trước những thử thách vô cùng lớn. Chiến tranh ngày càng lan rộng, chiến trường miền Nam trở thành nơi đối đầu quyết liệt. Những người lính từ miền Bắc lần lượt lên đường, mang theo hành trang giản dị nhưng trong lòng có một mục tiêu rất rõ ràng: hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Hoàng Văn Đắc cũng lên đường trong dòng người ấy.

Từ Thanh Hóa, ông cùng đồng đội bắt đầu những chặng hành quân dài vào chiến trường. Đường đi không chỉ được đo bằng cây số. Với người lính thời chiến, mỗi bước chân còn là một lần đối diện với sự khắc nghiệt của thiên nhiên, sự thiếu thốn của chiến trường và những hiểm nguy luôn có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.

Có những cung đường kéo dài qua nhiều vùng đất. Có những nơi người lính chỉ kịp biết tên rồi lại tiếp tục đi. Điều quan trọng không phải là mình đã đi qua bao nhiêu địa danh, mà là phía trước còn nhiệm vụ gì đang chờ đợi.

Những bước chân từ Thanh Hóa vào chiến trường miền Trung rồi tiếp tục đến các chiến trường B đã mở ra một chương mới trong cuộc đời Hoàng Văn Đắc.

Ông từng có mặt tại các mặt trận B5, B6 và tham gia hoạt động ở B3, khu vực Tây Nguyên. Những vùng đất ấy về sau trở thành những địa danh được nhắc đến nhiều trong lịch sử chiến tranh Việt Nam. Nhưng với người lính trực tiếp trải qua, mỗi địa danh không chỉ là một cái tên trên bản đồ. Đó là nơi có những ngày tháng gian khổ, những người đồng đội đã cùng nhau chia sẻ từng bữa ăn, từng chặng hành quân và từng nhiệm vụ.

Trong những năm tháng chiến đấu, điều giữ người lính đứng vững không chỉ là vũ khí trong tay. Đó còn là niềm tin, là ý thức về nhiệm vụ và đặc biệt là tình cảm giữa những con người cùng chung một đơn vị.

Từ năm 1965 đến năm 1970, Hoàng Văn Đắc có khoảng thời gian năm năm trực tiếp sống và chiến đấu tại những chiến trường ác liệt. Năm năm ấy chiếm một phần quan trọng trong cuộc đời ông. Đó cũng là khoảng thời gian tuổi trẻ được gửi lại giữa chiến trường.

Khi nhìn lại cuộc đời mình, có lẽ những năm tháng ấy không thể được kể bằng vài dòng ngắn ngủi. Bởi mỗi năm là hàng trăm ngày hành quân, chiến đấu, chờ đợi và đối mặt với những thử thách không thể đo đếm. Người lính hôm nay có thể còn đứng bên đồng đội, nhưng ngày mai có thể phải chia tay một người đã cùng mình trải qua bao nhiêu gian khổ.

Chính vì vậy, câu chuyện nhập ngũ năm 1958 của Hoàng Văn Đắc không chỉ đơn thuần là câu chuyện về một người thanh niên khoác áo lính.

Đó là điểm khởi đầu của một cuộc đời gắn với vận mệnh đất nước.

Từ người thanh niên của năm 1958 đến người lính trở lại chiến trường năm 1965, rồi trải qua năm năm ở những mặt trận ác liệt, cuộc đời ông cho thấy một điều rất giản dị: có những thế hệ đã lựa chọn đặt tuổi trẻ của mình vào những năm tháng khó khăn nhất của dân tộc.

Họ không biết trước tương lai sẽ ra sao. Họ chỉ biết đất nước cần người, và họ lên đường.

Nhiều thập niên đã trôi qua kể từ ngày người thanh niên Hoàng Văn Đắp lần đầu mặc áo lính. Chiến tranh đã lùi xa, những con đường hành quân năm nào đã thay đổi, cuộc sống đất nước cũng bước sang một thời kỳ mới.

Nhưng ký ức về những năm tháng quân ngũ vẫn còn đó.

Mỗi khi kể lại câu chuyện đời mình, người lính già không chỉ kể về bản thân. Qua lời kể ấy là ký ức của cả một thế hệ đã sống trong thời đại mà độc lập, tự do phải được đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt và cả máu xương.

Bởi thế, năm 1958 không chỉ là một dấu mốc trong tiểu sử của Hoàng Văn Đắp.

Đó là năm một người thanh niên bắt đầu bước vào hành trình của người lính.

Và từ bước chân đầu tiên ấy, ông đã đi qua một chặng đường dài của lịch sử dân tộc – từ những năm tháng quân ngũ ban đầu, đến những chiến trường miền Trung và Tây Nguyên, rồi trở về với cuộc sống đời thường để tiếp tục cống hiến cho quê hương.

Một đời người, nhìn lại có thể chỉ là vài chục năm.

Nhưng khi một phần tuổi trẻ được đặt vào những năm tháng chiến tranh, cuộc đời ấy trở thành một chứng nhân sống động của lịch sử.

Và câu chuyện của Hoàng Văn Đắc bắt đầu từ một điều rất giản dị:

Năm 1958, một người thanh niên lên đường nhập ngũ.