Nam Cao

NAM CAO: TỪ TRANG VĂN "SỐNG MÒN" ĐẾN HÀNH TRÌNH ĐẦY TỰ HÀO CỦA NGƯỜI CHIẾN SĨ

​Nếu trước Cách mạng, Nam Cao nổi danh với những kiếp đời lầm than, tủi nhục thì sau năm 1945, ông đã thực hiện một cuộc "lột xác" ngoạn mục để trở thành một nhà văn - chiến sĩ thực thụ.

​Trong giai đoạn này, hình tượng người lính qua ngòi bút Nam Cao không được tô vẽ bằng vẻ đẹp lãng mạn, hào nhoáng mà hiện lên với sự chân thực, mộc mạc và đậm chất đời thường.

​Cái nhìn hiện thực đầy nhân văn

Trong tác phẩm tiêu biểu Đôi mắt, người lính hiện lên qua cái nhìn của nhân vật Độ — một trí thức đi theo kháng chiến. Họ là những người nông dân mặc áo lính, có phần thô kệch, nói năng chưa trau chuốt, nhưng lại mang trong mình sức mạnh quật khởi và lòng yêu nước nồng nàn. Nam Cao không ngại chỉ ra những hạn chế của họ, nhưng trên hết, ông khẳng định họ chính là những người đang trực tiếp viết nên lịch sử.

​Sự hy sinh thầm lặng

Hình tượng người lính của Nam Cao gắn liền với sự chịu đựng gian khổ. Đó là những người chiến sĩ băng rừng lội suối, chịu đói, chịu rét nhưng luôn giữ vững tinh thần lạc quan. Qua những ghi chép, nhật ký kháng chiến (như Nhật ký ở rừng), ta thấy một Nam Cao luôn dõi theo, trân trọng từng bước chân của đồng đội.

​Biểu tượng của sự hòa nhập

Có lẽ "người lính" vĩ đại nhất trong văn chương Nam Cao chính là bản thân nhà văn. Ông đã từ bỏ ánh đèn thành thị, từ bỏ lối sống "sống mòn" ích kỷ để dấn thân vào bùn lầy, lửa đạn. Hình tượng người lính trong văn ông chính là kết quả của quá trình "đổi mắt" — nhìn nhận nhân dân và cuộc kháng chiến bằng tình thương và sự thấu cảm tuyệt đối.

​Nam Cao đã ngã xuống trên đường đi công tác tại vùng địch hậu năm 1951. Sự hy sinh của ông là minh chứng hùng hồn nhất cho hình tượng người lính trí thức: cầm bút để thức tỉnh và cầm súng để bảo vệ sự sống