Nắm Cơm Bọc Lá Chuối

Mùa hè năm 1972, chiến trường Quảng Trị chìm trong khói lửa. Ban ngày pháo dội rung chuyển cả mặt đất, ban đêm từng đoàn bộ đội vẫn âm thầm vượt sông Thạch Hãn để vào trận địa. Bà Đặng Thị Hảo khi ấy mới ngoài ba mươi tuổi, sống cùng hai con nhỏ trong căn nhà tranh sát mép làng. Chồng bà đã hy sinh từ những năm trước, để lại cho bà chiếc nồi gang cũ và vài sào ruộng cằn. Biết bộ đội hành quân qua làng thường thiếu lương thực, mỗi chiều bà lại gom gạo, khoai và ít muối mè nấu thành từng nắm cơm nhỏ bọc lá chuối. Có hôm nhà chỉ còn đúng một lon gạo, bà vẫn chia nửa phần cho các chiến sĩ. Đêm xuống, bà men theo bờ tre mang cơm ra điểm tập kết. Những người lính trẻ nhận nắm cơm nóng còn bốc khói mà xúc động đến nghẹn lời. Một chiến sĩ quê miền Bắc từng cầm tay bà nói: “Má giữ sức khỏe, tụi con ăn vậy là ấm lòng lắm rồi.” Những ngày ác liệt nhất, pháo rơi liên tục quanh làng. Mái nhà bà Hảo nhiều lần bị sức ép hất tung. Hai đứa con nhỏ phải trú dưới hầm đất, còn bà vẫn tranh thủ vo gạo trong ánh đèn dầu leo lét. Có lần đang mang cơm ra bờ sông thì pháo bất ngờ dội xuống. Đất đá bắn tung tóe, chiếc thúng trên tay bà rơi xuống bùn. Khi tiếng nổ vừa ngớt, bà lại lặng lẽ nhặt từng nắm cơm còn sạch để tiếp tục đi. Sau ngày hòa bình, nhiều cựu chiến binh trở lại Quảng Trị tìm thăm bà. Có người đã là cán bộ lớn, có người tóc bạc trắng, nhưng ai cũng nhớ mùi lá chuối nóng và vị muối mè của những đêm vượt sông năm ấy. Ông Nguyễn Văn Cừ, một cựu chiến sĩ từng nhận cơm từ tay bà Hảo, nói rằng: “Giữa chiến tranh, nắm cơm ấy không chỉ cứu đói, mà còn cho chúng tôi cảm giác mình đang được mẹ chở che.” Đến cuối đời, bà Đặng Thị Hảo vẫn giữ thói quen gói cơm bằng lá chuối mỗi dịp giỗ chồng. Bà bảo mùi lá chuối cháy nhẹ trên bếp luôn làm bà nhớ đến những đêm đỏ lửa bên dòng Thạch Hãn năm xưa.