Nắm cơm cuối cùng

Ông Nguyễn Văn Bảy thường nói rằng, chiến tranh không chỉ thử thách lòng dũng cảm mà còn thử thách cả lòng nhân ái của con người. Có những lúc súng đạn không làm người ta gục ngã, nhưng cái đói, cái khát lại trở thành thử thách khắc nghiệt nhất.

Mùa mưa năm 1952, đơn vị của ông nhận nhiệm vụ luồn sâu vào vùng địch kiểm soát để phối hợp với lực lượng địa phương đánh một đồn bốt. Cuộc hành quân kéo dài nhiều ngày qua những cánh rừng tràm ngập nước.

Lương thực mang theo ngày càng vơi. Đến ngày thứ tư, mỗi người chỉ còn một nắm cơm vắt được gói trong lá chuối khô.

Người chỉ huy dặn mọi người giữ lại để ăn vào buổi tối vì phía trước còn phải vượt một quãng đường rất dài.

Khoảng giữa trưa, đơn vị gặp một tổ du kích địa phương vừa thoát khỏi cuộc càn quét của địch. Trong nhóm có một cậu bé liên lạc chừng mười lăm tuổi bị sốt cao vì nhiều ngày liền không được ăn uống đầy đủ.

Cậu bé nằm co ro bên gốc cây, môi khô nứt, khuôn mặt tái nhợt.

Người du kích già khẽ nói:

"Cháu nhịn đói hai ngày rồi... Nhưng chúng tôi chẳng còn gì để ăn."

Ông Bảy nhìn sang chiếc túi vải của mình.

Bên trong là nắm cơm cuối cùng.

Ông lặng lẽ mở lá chuối, bẻ từng miếng nhỏ rồi đưa cho cậu bé.

Thấy vậy, những người lính khác cũng lần lượt lấy phần cơm của mình chia ra.

Chẳng mấy chốc, tất cả số lương thực còn lại của cả tiểu đội đều được đặt trước mặt cậu bé.

Không ai bảo ai.

Không ai tính toán thiệt hơn.

Ai cũng hiểu rằng đêm nay mình sẽ phải nhịn đói.

Cậu bé vừa ăn vừa khóc.

Nó cố từ chối:

"Các anh ăn đi... Em chịu được..."

Ông Bảy xoa đầu cậu rồi cười:

"Ăn đi em. Mai còn dẫn đường cho các anh."

Đêm hôm ấy, cả đơn vị chỉ uống nước suối để chống đói.

Có người bụng réo liên tục.

Có người hoa mắt vì kiệt sức.

Nhưng không một ai than vãn.

Rạng sáng hôm sau, cậu bé đã tỉnh táo trở lại.

Chính cậu là người dẫn cả đơn vị đi theo một con đường bí mật xuyên qua rừng tràm, tránh được nhiều chốt phục kích của địch.

Nhờ đó, đơn vị tiếp cận mục tiêu an toàn và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Nhiều năm sau, trong một lần về thăm chiến trường xưa, ông Nguyễn Văn Bảy bất ngờ gặp lại cậu bé năm nào.

Giờ đây, cậu đã là một cán bộ hưu trí.

Vừa gặp ông, người đàn ông tóc đã bạc ôm chầm lấy ông và nghẹn ngào:

"Nếu ngày ấy các anh không chia cho em nắm cơm cuối cùng thì chắc em đã không còn sống để gặp lại hôm nay."

Ông Bảy chỉ cười hiền:

"Hồi ấy ai cũng sẽ làm như vậy thôi. Đồng đội với nhau mà."

Rồi ông nhìn xa về phía cánh rừng tràm đang xanh mướt.

Chiến tranh đã lùi xa.

Những hố bom đã thành ao nước.

Những con đường đất năm xưa nay đã trải nhựa phẳng lì.

Nhưng ký ức về nắm cơm cuối cùng vẫn còn nguyên vẹn trong lòng người lính già.

Ông thường căn dặn con cháu:

"Trong chiến tranh, thứ quý nhất không chỉ là khẩu súng hay viên đạn, mà là tình người. Chính tình người đã giúp chúng ta vượt qua những tháng ngày gian khổ nhất và đi đến ngày toàn thắng."

Câu chuyện "Nắm cơm cuối cùng" không có những trận đánh vang dội hay những chiến công được ghi vào sử sách. Nhưng chính những nghĩa cử bình dị ấy đã làm nên sức mạnh của Quân đội nhân dân Việt Nam – sức mạnh của tình đồng chí, đồng đội, của lòng nhân ái và đức hy sinh. Đó cũng là vẻ đẹp lặng thầm nhưng rực rỡ nhất của một thời hoa lửa.