Nắm cơm vắt và tình mẹ Quảng Nam
Bác Trịnh Đình Thắng Năm sinh: 1947 (79 tuổi) Quê quán: Xã Đông Hoàng, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Đơn vị: Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 1, Sư đoàn 2 (Sư đoàn Quân khu 5). Bác Thắng nhớ mãi một bà mẹ Quảng Nam đã bí mật đào hầm nuôi bác suốt 1 tuần khi bác bị thương. Mẹ nhường từng hạt gạo cuối cùng để vắt cơm cho bác, còn mẹ chỉ ăn củ mài, rau rừng. Khi bác chia tay để về đơn vị, mẹ dúi vào tay nắm cơm vắt còn nóng hổi và nói: "Con đi đánh giặc cho mau thắng lợi rồi về với mẹ."
Bác Thắng kể lại chuyến hành quân thâm nhập vào vùng địch hậu tại huyện Quế Sơn, Quảng Nam vào cuối năm 1969. Trong một trận càn quét gắt gao của địch, đơn vị bác bị phân tán. Bác bị thương ở chân, mất máu nhiều và ngất đi bên bìa rừng. Khi tỉnh lại, bác thấy mình đang nằm trong một căn hầm bí mật chật hẹp, tối om nhưng nồng ấm mùi rơm rạ.
Người cứu bác là Mẹ Thứ (tên thường gọi của một bà mẹ cơ sở cách mạng tại địa phương). Suốt một tuần lễ, mặc cho trực thăng địch gầm rú trên đầu và lính đi tuần lùng sục khắp xóm, Mẹ vẫn hằng ngày bí mật tiếp tế thức ăn cho bác.
Bác Thắng nghẹn ngào nhớ lại: "Cháu biết không, hồi đó vùng giải phóng bị bao vây kinh tế dữ dội lắm. Nhà mẹ nghèo xơ xác, hũ gạo chỉ còn loáng thoáng vài hạt dưới đáy. Vậy mà mỗi tối, mẹ lại xuống hầm, dúi vào tay bác một nắm cơm vắt trắng ngần, chắc nịch kèm theo chút muối mè.
Bác ăn mà thấy nghẹn ở cổ, vì bác biết trên nhà, mẹ và các em chỉ ăn toàn củ mài, rau rừng luộc nhạt nhẽo. Có lần bác đẩy nắm cơm lại, bảo: 'Mẹ ăn đi, con ăn rau cũng được'. Mẹ gạt đi, mắng khẽ: 'Thằng cha mày! Mày là bộ đội, mày phải ăn cơm mới có sức mà đánh giặc cho mau thắng lợi, để mẹ con tao còn được sống cảnh thái bình. Mẹ già rồi, ăn gì chẳng được!'."
Đêm cuối cùng trước khi bác rời hầm để tìm đường về đơn vị, Mẹ Thứ đã thức trắng đêm để chuẩn bị cho bác ba nắm cơm vắt to bằng bắp tay, gói cẩn thận trong lá chuối khô. Mẹ tiễn bác ra đến bìa rừng, nắm chặt đôi bàn tay thô ráp của bác rồi nói: "Đi nghe con, đi cho mau thắng lợi rồi về thăm mẹ".
Bác Thắng bảo, nắm cơm ấy bác không nỡ ăn hết ngay. Bác chia nhỏ từng miếng cho những đồng đội cùng bị lạc mà bác gặp trên đường về. Mỗi miếng cơm vắt lúc ấy ngọt lịm, thấm đẫm mồ hôi và nước mắt của mẹ.
Kết thúc câu chuyện, bác Thắng lấy từ trong cuốn sổ lưu niệm ra một tấm ảnh đen trắng đã ố vàng, chụp bác đứng cạnh một người mẹ già gầy gò, khắc khổ. Bác cười hiền: "Hòa bình rồi, bác có quay về Quế Sơn tìm mẹ. Mẹ đã đi xa rồi, nhưng nắm cơm vắt ngày ấy vẫn nuôi sống cái tâm hồn người lính của bác cho đến tận bây giờ."
