Nắm đất

Bà Mẹ Sáu có duy nhất một người con trai tên là Nghĩa. Nghĩa là kết tinh của tình yêu giữa bà và người chồng đã hy sinh từ thời kháng chiến chống Pháp. Ngày Nghĩa nhận lệnh lên đường nhập ngũ, bà Sáu không nói một lời ngăn cản, bà lặng lẽ chuẩn bị cho con từng chiếc kim khâu, từng sợi chỉ hồng và mấy củ gừng già phòng lúc con bị cảm lạnh giữa rừng.

Sáng sớm ngày tòng quân, sương muối còn đọng trên những lá trầu. Bà Sáu gọi Nghĩa ra sau vườn, ngay dưới gốc mít già nơi anh thường chơi đùa hồi nhỏ. Bà cúi xuống, dùng đôi bàn tay gầy guộc, chai sạn của mình bới một nắm đất nhỏ, đất tơi xốp và thơm mùi nắng.

Bà cẩn thận gói nắm đất vào một miếng vải đỏ, rồi buộc chặt lại, đưa cho Nghĩa:

"Nghĩa ơi, mẹ không có vàng bạc gì cho con. Con mang theo nắm đất này của nhà mình. Đi đâu, làm gì, cũng nhớ rằng dưới chân con luôn là đất của tổ tiên, là mồ hôi của mẹ. Lúc nào mệt mỏi hay gian khổ quá, con hãy nắm chặt bọc đất này, con sẽ thấy mẹ đang ở ngay bên cạnh."

Nghĩa nhận bọc đất, mắt rưng rưng. Anh hiểu rằng, chia tay mẹ lần này là bước vào cuộc chiến mà "ngày về" là một dấu hỏi lớn. Anh chỉ kịp ôm mẹ một cái thật chặt, cảm nhận mùi trầu không quen thuộc trên áo bà, rồi quay lưng bước đi thật nhanh để mẹ không thấy mình khóc.

Bà Sáu đứng tựa cửa nhìn theo cái bóng cao gầy của con khuất dần sau lũy tre. Bà không gào khóc, bà chỉ lầm rầm khấn nguyện: "Cha nó linh thiêng thì phù hộ cho con. Nó là giọt máu cuối cùng của nhà mình..."

Những năm tháng sau đó, bà Sáu trở thành một "mẹ chiến sĩ" mẫu mực. Bà đào hầm nuôi giấu cán bộ, bà nhường từng bát gạo cho bộ binh đi qua làng. Với bà, mỗi người lính trẻ đi qua đều mang hình bóng của Nghĩa, và bà chăm sóc họ như cách bà hy vọng có một người mẹ khác ở phương xa nào đó đang chăm sóc con trai mình.

Hòa bình lập lại, ngày đoàn quân trở về, bà Sáu đứng ở đầu làng từ sáng sớm. Bà chờ mãi, cho đến khi người chính trị viên đơn vị của Nghĩa tìm đến nhà. Ông không đi cùng Nghĩa, mà trên tay ông là một chiếc ba lô cũ và một bọc vải đỏ đã xỉn màu vì máu và bụi đường.

Ông nghẹn ngào kể lại: Trong trận đánh cuối cùng, Nghĩa bị thương rất nặng. Trước khi hy sinh, anh vẫn nắm chặt bọc vải đỏ này trong tay. Anh nhờ đồng đội gửi về cho mẹ và nhắn rằng: "Con đã giữ đất nhà mình không để quân thù giày xéo. Con không về được, nhưng đất này sẽ mãi ở bên mẹ."

Bà Sáu đón nhận bọc đất từ tay người chiến sĩ. Bà không khóc, bà mang nắm đất ấy ra sau vườn, đổ lại chính nơi bà đã bới lên năm xưa. Bà thầm thì: "Con về rồi đấy hả Nghĩa? Về lại với đất của mình rồi, không đi đâu nữa nhé con..."