Nấm mồ "vô danh đặc biệt"

Nỗi đau với gia đình Phạm Ngọc Thảo còn âm ỉ cho đến sau này, khi họ nghe những điều tiếng về ông, bởi vỏ bọc của tình báo viên chưa được hé màn công khai. Vợ con ông Phạm Ngọc Thảo cũng từng trải qua nhiều năm chật vật vì bị chính quyền Nguyễn Văn Thiệu đòi trục xuất khỏi nước Mỹ.Cho đến lúc Phạm Ngọc Thảo hy sinh, không ai biết ông là một chiến sĩ tình báo của Hà Nội. Nấm mộ của ông đặt tại Nghĩa trang quân đội Sài Gòn, trên bia chỉ ghi vỏn vẹn dòng chữ “vô danh DB” (vô danh đặc biệt). Sau ngày miền Nam giải phóng năm 1975, khi cải táng mộ đưa về Nghĩa trang TPHCM, gia đình mới nhận ra ông nhờ chiếc xư,ơng hàm và dấu tích riêng trên r,ăng.Từ năm 1982, sau khi phim Ván bài lật ngửa bắt đầu công chiếu, công chúng biết về nhân vật Nguyễn Thành Luân được nhà văn Trần Bạch Đằng xây dựng dựa trên nguyên mẫu là Phạm Ngọc Thảo, thì những giai thoại "vén màn bí mật" về Phạm Ngọc Thảo mới bắt đầu lưu truyền rộng rãi. Ngày 30/8/1995, 30 năm sau khi hy sinh, liệt sĩ Phạm Ngọc Thảo được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân.Lúc này, người ta mới biết rõ về thân thế người chiến sĩ cộng sản, biết về ván bài chính trị "độc nhất vô nhị" mà ông đã chọn. Ảnh trên bia mộ là bức ảnh cắt từ báo chí Sài Gòn, khi ông vẫn còn mặc quân phục chế độ cũ, nhưng ông là Đại tá Quân đội Nhân dân Việt Nam."Đại tá Phạm Ngọc Thảo một mình trong lòng địch, bị chính quyền Sài Gòn quản lý chặt chẽ, mang vỏ bọc đối nghịch với nhân dân. Gia đình, vợ con, họ hàng đều không biết thân phận thật sự của ông.Ông tin vào bản năng cách mạng, tình yêu nước, dám hy sinh. Ông không tính toán đến chuyện hậu thế đánh giá như thế nào. Ông qua đời trong sự hận thù của hai bên. Chính quyền Sài Gòn xem ông như kẻ thù, còn phía cách mạng khi đó cũng chỉ biết ông là đại tá của chính quyền Nguyễn Khánh, chưa nhận diện được ông là chiến sĩ tình báo cộng sản.Cái c,hết của ông Phạm Ngọc Thảo rất đau đớn. Nấm mồ bằng đất của ông nằm vô danh hàng chục năm sau chiến tranh. Cách mạng cần những người cán bộ tình báo như ông Thảo, nhưng không phải ai cũng lựa chọn được như vậy. Chỉ một mình Phạm Ngọc Thảo làm được”, PGS.TS Hà Minh Hồng nhận định.Cho đến nay, Đại tá Phạm Ngọc Thảo vẫn được hậu thế nhớ đến như tấm gương của một vị anh hùng can đảm, chính trực, người có cuộc đời phi thường, trải qua binh nghiệp kỳ lạ, chấp nhận cái chết bi tráng để đi đến cùng lý tưởng ông đã chọn.