Nắm muối trong túi-PHCN12B

Ông nội tôi là bộ đội thời kháng chiến. Ông ít khi kể chuyện chiến tranh, vì mỗi lần nhắc lại, ông thường im lặng rất lâu. Nhưng có một lần mất điện, cả nhà ngồi ngoài sân ăn cơm dưới ánh đèn dầu, ông chậm rãi kể về một thứ mà người lính thời đó thèm hơn cả thịt cá.

Là muối.

Ông nói hồi đó đơn vị hành quân trong rừng suốt nhiều tháng. Ăn uống thiếu thốn vô cùng. Mỗi người chỉ có ít gạo, thêm rau rừng với măng đắng đào được ven suối. Có hôm đói quá phải đào củ chụp, hái lá bép nấu ăn qua ngày.

Nhưng thứ làm người ta kiệt sức nhất không phải đói.

Mà là thiếu muối.

Ông kể, đi giữa rừng Trường Sơn mùa hè, mồ hôi chảy như tắm. Áo quần lúc nào cũng trắng những vệt muối khô. Người lính đổ mồ hôi nhiều đến mức chân tay bủn rủn, đêm nằm chuột rút đau tới không ngủ được.

Có lần đơn vị cắt rừng gần một tháng chưa nhận tiếp tế. Túi muối mang theo đã hết sạch từ lâu. Những bữa cơm chỉ có cơm độn sắn chan nước lá rừng.

Ăn mà miệng nhạt thếch.

Ông bảo cái cảm giác đó khó tả lắm. Đói còn chịu được, chứ thiếu muối thì người cứ lả dần đi. Nhiều anh em đang đi tự nhiên hoa mắt ngã quỵ.

Một buổi trưa, cả tiểu đội nghỉ bên suối. Ai cũng nằm vật ra vì mệt. Có anh lính trẻ quê miền biển bỗng nói:
“Tao thèm hột muối quá tụi bây…”

Nói xong chẳng ai trả lời.

Vì ai cũng đang thèm như vậy.

Ông tôi kể lúc đó ông lấy ngón tay quẹt lên cổ áo mình — nơi mồ hôi khô lại thành lớp trắng — rồi đưa lên đầu lưỡi nếm thử.

Mặn.

Mấy người khác thấy vậy cũng làm theo.

Không ai cười ai cả.

Vì đó là chút vị mặn hiếm hoi họ có suốt nhiều ngày.

Vài hôm sau, đơn vị gặp được đội dân công tải lương thực từ dưới xuôi lên. Trong bao gạo có một túi muối nhỏ bọc bằng vải dù.

Ông nói khi người phụ trách mở túi muối ra, cả tiểu đội đứng nhìn mà mắt sáng lên như trẻ con.

Bữa đó, mỗi người chỉ được chia đúng một nhúm nhỏ thôi.

Ông nội tôi không bỏ ngay vào cơm.

Ông đổ muối ra lòng bàn tay, ngồi nhìn rất lâu rồi mới chấm đầu đũa vào nếm từng chút một.

Ông nói:
“Hồi đó tao mới hiểu… có những thứ thời bình mình thấy quá bình thường, nhưng thời chiến phải đánh đổi bằng máu mới có.”

Rồi ông cười buồn:
“Bây giờ tụi bây ăn cơm chê nhạt chê mặn, chứ hồi đó có nắm muối ăn với cơm nóng là hạnh phúc lắm rồi.”