Nam quốc sơn hà và bản lĩnh Lý Thường Kiệt

Lịch sử giữ nước của dân tộc Việt Nam ghi danh biết bao vị tướng tài ba, nhưng nhắc đến sự kết hợp hoàn hảo giữa tầm nhìn chiến lược táo bạo, tài ngoại giao sắc bén và khí phách hiên ngang thì không thể không nhắc đến danh tướng Lý Thường Kiệt. Cuộc đời và sự nghiệp của ông là một bản anh hùng ca rực rỡ, khẳng định trí tuệ và uy quyền của một quốc gia độc lập.

Sống dưới thời nhà Lý thịnh trị, Lý Thường Kiệt sớm lộ rõ tài năng lớn cả về văn lẫn võ. Khi triều đình nhận được tin nhà Tống ráo riết chuẩn bị binh lương, âm mưu xâm lược Đại Việt, thay vì ngồi chờ địch đến đánh, vị danh tướng kiệt xuất đã đề ra một chủ trương quân sự mang tầm chiến lược thiên tài: "Tiên phát chế nhân" (Chủ động đánh trước để chặn mũi nhọn của kẻ thù).

Năm 1075, Lý Thường Kiệt trực tiếp thống soái quân dân Đại Việt bất ngờ tập kích vào các căn cứ tiếp tế trọng yếu của nhà Tống ở đất liền phía bên kia biên giới như Ung, Khâm, Liêm Châu. Cuộc tấn công chớp nhoáng ấy đã phá hủy toàn bộ kho tàng vũ khí, lương thảo của giặc, làm đảo lộn hoàn toàn kế hoạch xâm lược của triều đình nhà Tống, khiến chúng bàng hoàng, khiếp sợ.

Khi quân Tống dưới sự chỉ huy của Quách Quỳ nuôi chí sang phục thù, kéo 30 vạn đại quân ào ạt tràn vào nước ta vào năm 1077, Lý Thường Kiệt đã chủ động rút quân về nước, thiết lập một chiến tuyến phòng thủ vô cùng kiên cố bên bờ nam sông Như Nguyệt (sông Cầu). Con sông ấy trở thành bức tường thành tự nhiên vững chắc chặn đứng bước chân của đoàn quân xâm lược.

Giữa lúc cuộc chiến đấu diễn ra vô cùng ác liệt, để khích lệ tinh thần binh sĩ, gieo rắc sự hoang mang vào hàng ngũ kẻ thù, một đêm nọ, từ ngôi đền thờ hai anh em Trương Hống, Trương Hách bên bờ sông Như Nguyệt bỗng vang lên những câu thơ hào sảng, vang dội cả đất trời:

Nam quốc sơn hà Nam đế cư,

Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.

Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,

Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư!

(Sông núi nước Nam vua Nam ở,

Rành rành định phân tại sách trời.

Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm,

Chúng mày sẽ bị đánh tơi bời!)

Bài thơ Nam quốc sơn hà không chỉ là tiếng lòng thiêng liêng của non sông đất nước mà còn là bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên, khẳng định chủ quyền thiêng liêng không một thế lực nào có thể xâm phạm. Tiếng thơ ấy như sấm dậy giữa đêm trường, tiếp thêm nguồn sức mạnh vô tận cho quân dân Đại Việt, đồng thời làm cho tinh thần quân Tống rệu rã, hoảng sợ.

Đúng thời điểm địch đang suy sụp tinh thần, Lý Thường Kiệt bất ngờ tung đòn tổng phản kích. Quân ta từ bờ nam ào ạt vượt sông đánh trực diện vào doanh trại giặc. Quân Tống đại bại, xác quân thù chất thành núi, chủ tướng Quách Quỳ chỉ còn cách tàn quân tháo chạy về nước. Để bảo toàn mối quan hệ bang giao và tránh đau thương kéo dài, Lý Thường Kiệt đã chủ động mở "con đường sống", gửi thư nghị hòa, buộc nhà Tống phải thừa nhận Đại Việt là một quốc gia độc lập.

Lý Thường Kiệt không chỉ là một nhà quân sự lỗi lạc với những chiến công lẫy lừng mà còn là một nhà chính trị nhân đạo, sáng suốt. Tên tuổi và sự nghiệp của ông mãi là niềm tự hào kiêu hãnh của lịch sử Việt Nam, là minh chứng cho tinh thần quyết chiến quyết thắng và khát vọng hòa bình muôn thuở của dân tộc.

Bạn có muốn tìm hiểu thêm về các chiến dịch quân sự khác hoặc những đóng góp lớn của Lý Thường Kiệt đối với triều đại nhà Lý không?