Nắm thóc giống quê hương

Tháng 3 năm 1975, những cơn mưa trái mùa bất chợt đổ xuống cánh rừng miền Đông Nam Bộ, phủ lên những tán dầu, tán sao một màu xanh thẫm. Trong khu rừng ấy, Tiểu đoàn 7 đã bám trụ gần ba tháng, chuẩn bị cho chiến dịch lớn nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Giữa hàng trăm người lính còn rất trẻ, Nguyễn Văn Hải là người ít nói nhất đơn vị.

Hải nhập ngũ cuối năm 1972, sau khi vừa tròn hai mươi tuổi. Cậu rời quê lúa Thái Bình khi cánh đồng đang vào vụ gặt. Mẹ tiễn con ra đầu làng, không khóc, chỉ dúi vào tay một nắm thóc giống rồi bảo: "Mang theo để nhớ mùi đất quê." Nắm thóc ấy theo Hải suốt những tháng ngày hành quân qua Trường Sơn, đến khi những hạt cuối cùng đã mục đi trong chiếc túi vải cũ.

Cuộc sống của người lính nơi chiến trường không có nhiều điều để nhớ ngoài những cánh rừng nối tiếp cánh rừng, những đêm hành quân không ánh đèn và những bữa cơm vội vàng bên bờ suối. Điều khiến Hải nhớ nhất lại là tiếng chim gáy mỗi buổi sớm. Giữa âm thanh của đại bác và máy bay, tiếng chim nhỏ bé ấy khiến cậu tin rằng sự sống vẫn đang tiếp tục, rằng ở đâu đó ngoài chiến trường, những cánh đồng quê vẫn xanh và những mái nhà vẫn chờ người trở về.

Đầu tháng 4 năm 1975, khi quân ta liên tiếp giành thắng lợi ở Tây Nguyên, Huế và Đà Nẵng, không khí trong đơn vị trở nên khẩn trương hơn bao giờ hết. Mệnh lệnh chuẩn bị tiến công giải phóng Sài Gòn được truyền xuống từng đại đội. Ai cũng hiểu giờ khắc quyết định của dân tộc đã đến rất gần.

Những ngày ấy, Hải cùng đồng đội liên tục cơ động qua các cánh rừng cao su. Ban ngày ngụy trang kín đáo, ban đêm hành quân. Ba lô nặng trĩu, quần áo sẫm màu đất đỏ, đôi dép cao su đã mòn đến mức mỗi bước đi đều in rõ dấu chân trên nền bùn. Không ai nói nhiều. Mỗi người đều giữ trong lòng một niềm tin lặng lẽ rằng lần hành quân này sẽ là chuyến đi cuối cùng của chiến tranh.

Rạng sáng ngày 26 tháng 4 năm 1975, Chiến dịch Hồ Chí Minh chính thức bắt đầu. Tiếng pháo từ nhiều hướng đồng loạt dội về phía Sài Gòn. Mặt đất rung lên từng đợt. Đơn vị của Hải nhận nhiệm vụ đánh chiếm một vị trí án ngữ cửa ngõ phía Đông thành phố.

Trận đánh diễn ra quyết liệt hơn dự kiến. Hỏa lực đối phương bắn dữ dội từ các công sự kiên cố. Nhiều chiến sĩ bị thương ngay trong giờ đầu tiên. Hải cùng tổ chiến đấu nhiều lần cơ động dưới làn đạn để tiếp tế băng đạn và đưa thương binh về phía sau. Đất đá tung lên sau mỗi loạt pháo. Khói súng phủ kín cả cánh rừng cao su.

Giữa trưa, người trung đội trưởng bị thương nặng. Trước khi được đưa về tuyến sau, anh chỉ kịp dặn đồng đội phải giữ vững đội hình và tiến lên theo đúng kế hoạch. Không có những lời hô hào lớn lao, chỉ có ánh mắt kiên định của người chỉ huy đủ để tiếp thêm sức mạnh cho những người lính trẻ.

Ba ngày sau, đội hình tiến công đã áp sát nội đô.

Sáng 30 tháng 4 năm 1975, bầu trời Sài Gòn trong xanh lạ thường sau cơn mưa đêm. Khi đơn vị tiến vào trung tâm thành phố, Hải nhìn thấy hai bên đường đông nghịt người dân đứng vẫy cờ, vẫy khăn. Nhiều người òa khóc khi đoàn quân giải phóng đi qua. Những bó hoa được trao vội trên đường. Có những bàn tay siết chặt lấy tay người lính như để khẳng định rằng cuộc chiến tranh kéo dài hơn hai mươi năm cuối cùng cũng đã khép lại.

Khoảng giữa trưa, tin Tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vô điều kiện truyền đến từng đơn vị. Tiếng súng dần lắng xuống. Sau những tháng năm chỉ quen với âm thanh của bom đạn, sự yên tĩnh ấy khiến nhiều người lính ngỡ ngàng. Hải ngồi xuống bên gốc cây me trước một ngôi trường, tháo chiếc ba lô đã theo mình suốt ba năm chiến đấu.

Trong chiếc ba lô cũ kỹ vẫn còn chiếc túi vải nhỏ mẹ khâu ngày tiễn con lên đường. Hải mở túi ra. Những hạt thóc năm nào chỉ còn là lớp vỏ mỏng đã mục nát theo thời gian. Cậu lặng lẽ rắc chúng xuống gốc cây. Không phải để tiếc nuối, mà như một lời hẹn với quê hương rằng người lính năm ấy cuối cùng cũng có thể trở về.

Nửa thế kỷ đã trôi qua, ông Nguyễn Văn Hải nay đã là một cựu chiến binh ngoài bảy mươi tuổi. Mỗi mùa lúa chín, ông lại ra cánh đồng, chậm rãi bước trên bờ ruộng, ngắm những bông lúa vàng óng trong nắng. Có người hỏi điều gì khiến ông nhớ nhất về chiến tranh. Ông không nhắc đến những trận đánh ác liệt hay những tấm huân chương cất trong tủ kính.

Điều ông nhớ nhất là ước mơ rất đỗi bình dị của những người lính năm xưa: được sống để nhìn thấy đất nước hòa bình, được trở về gieo một vụ lúa mới trên mảnh ruộng quê nhà.

Ước mơ ấy, với nhiều người, đã không còn cơ hội thực hiện. Nhưng chính sự hy sinh của họ đã làm nên mùa xuân đại thắng năm 1975, để từ đó những mùa lúa trên khắp đất nước chỉ còn vang tiếng máy gặt, tiếng trẻ thơ và nhịp sống thanh bình của một dân tộc đã đi qua chiến tranh bằng ý chí kiên cường và khát vọng độc lập, thống nhất.