Nét vẽ trên phiến đá và lá cờ chưa kịp tung bay trước mắt người vẽ
Ông vẽ nên lá cờ ấy để chuẩn bị cho một cuộc khởi nghĩa mà chính ông không kịp tham gia — bị bắt trước ngày nổ súng, và khi bước ra pháp trường, ông chỉ biết tin lá cờ mình vẽ đã thực sự tung bay qua lời kể của bạn tù.
Nguyễn Hữu Tiến, thường được gọi là giáo Hoài, sinh ngày 3/3/1901 tại làng Lũng Xuyên, Hà Nam, trong một gia đình viên chức nghèo. Sớm giác ngộ cách mạng, ông trở thành một trong những đảng viên cộng sản đầu tiên của tỉnh, sau đó được điều động giữ nhiều cương vị quan trọng tại Sài Gòn - Gia Định và Xứ ủy Nam Kỳ.
Trước ngày Nam Kỳ khởi nghĩa (23/11/1940), với tư cách Ủy viên Thường vụ Xứ ủy Nam Kỳ phụ trách cơ quan ấn loát, ông đã thiết kế một lá cờ đỏ, đính ngôi sao vàng năm cánh chính giữa. Lá cờ này lần đầu tiên được in trên trang nhật báo Tiến Lên, kèm theo bài thơ do chính ông sáng tác kêu gọi nhân dân đoàn kết chiến đấu dưới lá cờ thiêng liêng của Tổ quốc. Ngay sau đó, ông tiếp tục vẽ lá cờ vào phiến đá để in ra nhiều bản chuyển xuống các cơ sở bí mật, nhưng công việc in ấn chưa kịp hoàn tất thì lính Pháp ập đến bắt giữ ông.
Tối 30/7/1940, ông cùng đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai, Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn, đều rơi vào tay mật thám Pháp — trước cả ngày khởi nghĩa nổ ra. Trong tù, ông cùng các đồng chí mới biết được rằng lá cờ đỏ sao vàng do mình vẽ đã thực sự tung bay giữa bầu trời trong những ngày Nam Kỳ khởi nghĩa. Sáng sớm ngày 28/8/1941, ông cùng 6 đồng chí cộng sản kiên trung khác — trong đó có Nguyễn Văn Cừ, Phan Đăng Lưu, Võ Văn Tần, Nguyễn Thị Minh Khai — hiên ngang bước ra pháp trường Hóc Môn, Gia Định. Biết trước tình thế hy sinh, ông đã viết những câu thơ tiễn biệt đầy khí phách trước khi ra pháp trường.
Tại Hội nghị Tân Trào chuẩn bị Tổng khởi nghĩa năm 1945, Quốc dân Đại hội đã nhất trí chọn chính lá cờ do ông vẽ làm Quốc kỳ của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, và sau này tiếp tục là Quốc kỳ của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam cho đến ngày nay.
