Ngã ba Đồng Lộc (1)

Buổi chiều ở ngã ba Đồng Lộc, gió luôn mang theo mùi đất đỏ.

Đất vừa bị bom cày xới, lại được những bàn tay trẻ vun lấp. Công việc ấy lặp đi lặp lại đến mức nhiều người không còn nhớ mình đã xúc bao nhiêu nhát cuốc trong một ngày. Chỉ biết rằng, con đường phải thông trước khi đoàn xe tới.

Mười cô gái thanh niên xung phong của Tiểu đội 4 cũng bắt đầu một ngày như thế.

Người vá mặt đường. Người chuyển đá. Người cầm xẻng. Người cười đùa để quên tiếng máy bay đang vần vũ trên bầu trời.

Họ đều còn rất trẻ.

Có người mới mười bảy tuổi, có người vừa tròn đôi mươi. Trong ba lô không chỉ có cuốc xẻng mà còn có chiếc lược nhỏ, quyển sổ tay, vài lá thư của gia đình và những ước mơ còn dang dở.

Chiều ngày 24 tháng 7 năm 1968, sau nhiều đợt máy bay đánh phá, cả tiểu đội vẫn bám trụ để san lấp hố bom.

Ai cũng hiểu nếu con đường bị tắc, những đoàn xe chở lương thực, thuốc men và vũ khí sẽ phải dừng lại.

Không ai bỏ vị trí.

Rồi một loạt bom nữa trút xuống.

Mặt đất rung lên dữ dội.

Khói bụi phủ kín cả khoảng trời.

Khi đồng đội chạy đến, căn hầm nhỏ nơi mười cô gái trú ẩn đã bị đất đá vùi lấp.

Người ta đào bới bằng cuốc, bằng xẻng, rồi bằng cả đôi tay.

Nhưng mười cô gái ấy đã mãi mãi nằm lại ở tuổi thanh xuân.

Con đường sau đó vẫn được thông.

Những đoàn xe vẫn tiếp tục lăn bánh vào chiến trường.

Nhiều năm đã trôi qua.

Ngã ba Đồng Lộc hôm nay không còn tiếng bom. Những hàng thông xanh rì rào trong gió. Khách đến đây thường dừng lại rất lâu trước khu mộ của mười cô gái.

Có người đặt một bó hoa.

Có người lặng lẽ thắp nén hương.

Có người chỉ đứng im.

Bởi trước những tuổi trẻ đã dừng lại ở đôi mươi, đôi khi sự im lặng lại là lời biết ơn sâu sắc nhất.

Lịch sử thường nhắc đến những chiến thắng lớn, những trận đánh nổi tiếng. Nhưng lịch sử cũng được viết nên từ những bàn tay lấm đất, từ những con người bình dị đã chọn ở lại giữa mưa bom để giữ cho một con đường không bị đứt mạch.

Mười cô gái ở Đồng Lộc không kịp sống hết tuổi trẻ của mình.

Đổi lại, biết bao thế hệ sau được lớn lên trong hòa bình, được đi trên những con đường không còn hố bom và được mơ về tương lai bằng những ước mơ rất đỗi bình thường.

Có lẽ, đó chính là điều các chị từng mong muốn nhất.