NGÀY 1/4/1967 – NGƯỜI THẦY NGÃ XUỐNG GIỮA HÀNH TRÌNH NGHIÊN CỨU

Có những sự hy sinh khiến một công việc bị gián đoạn. Nhưng cũng có những sự hy sinh trở thành ký ức mà những người ở lại mang theo suốt cuộc đời.

Ngày 1/4/1967, trong thời gian làm nhiệm vụ tại chiến trường Trị Thiên – Huế, Giáo sư, bác sĩ Đặng Văn Ngữ hy sinh trong một trận bom Mỹ.

Ông ra đi khi công việc nghiên cứu phòng chống sốt rét vẫn còn dang dở, khi những câu hỏi khoa học mà ông theo đuổi chưa có lời giải trọn vẹn.

Đối với những người đồng đội, đó không chỉ là mất mát một nhà khoa học đầu ngành. Họ còn mất đi người thầy đã trực tiếp hướng dẫn công việc, chia sẻ khó khăn và dẫn dắt cả đoàn trong điều kiện chiến trường.

Trong hồi ức của bác sĩ Trần Thị Lịch, nỗi đau trước sự ra đi của người thầy gắn liền với ý thức phải tiếp tục nhiệm vụ. Những người còn lại hiểu rằng công việc phòng chống sốt rét vẫn cần được thực hiện, dù người khởi xướng đã không còn.

Sau khi Giáo sư hy sinh, bác sĩ Lịch tiếp tục công tác trong lĩnh vực côn trùng học tại Viện. Bà cùng đồng nghiệp tham gia khảo sát tình hình sốt rét ở nhiều vùng sinh thái, xác định loài muỗi truyền bệnh và nghiên cứu những vấn đề liên quan đến phòng chống sốt rét.

Những công việc ấy là một phần của quá trình lâu dài mà nhiều thế hệ cán bộ y tế đã cùng nhau thực hiện.

Cần nhìn sự hy sinh của Giáo sư trong đúng bối cảnh lịch sử: ông là một nhà khoa học đi vào chiến trường để nghiên cứu và phục vụ sức khỏe bộ đội, nhân dân. Sự ra đi của ông là một mất mát lớn đối với gia đình, đồng nghiệp và ngành y học Việt Nam.

Nhưng ký ức về ông không chỉ nằm ở thời điểm hy sinh.

Nó còn nằm trong những mẫu vật từng được kiểm tra dưới kính hiển vi, những lần quan sát muỗi giữa đêm rừng, những buổi trao đổi chuyên môn và những người học trò tiếp tục công việc sau khi thầy không còn.

Một nhà khoa học có thể không được nhìn thấy kết quả cuối cùng của con đường mình đã chọn. Nhưng những câu hỏi ông đặt ra, những người ông đào tạo và những kinh nghiệm ông để lại vẫn có thể tiếp tục đóng góp cho thế hệ sau.

Ngày 1/4/1967 là dấu mốc đau thương. Nhưng đó không phải là dấu chấm hết cho những giá trị mà Giáo sư Đặng Văn Ngữ đã để lại.