NGÀY 20/11 - NGÀY TRUYỀN THỐNG CỦA LỰC LƯỢNG VŨ TRANG HẢI PHÒNG

Muốn xác định ngày truyền thống của lực lượng vũ trang Hải Phòng, thì cần phải xem xét, nghiên cứu, cân nhắc đầy đủ các mặt gồm yếu tố lịch sử, quá trình xây dựng tổ chức và chiến đấu của lực lượng vũ trang Hải Phòng và gồm yếu tố đặc trưng của lực lượng vũ trang, của Đảng bộ và nhân dân Hải Phòng về địa lý, chính trị, xã hội...


Trước hết về yếu tố lịch sử. Truyền thống yêu nước đánh giặc của Hải Phòng đã có gốc rễ từ xa xưa. Năm 40, ta có bà Lê Chân, một nữ tướng của Hai Bà Trưng; năm 938, ta có chiến thắng Bạch Đằng lần thứ nhất, mở đầu kỷ nguyên độc lập của nước ta; năm 981, chiến thắng của Lê Hoàn lần thứ hai; đặc biệt năm 1288, chiến thắng lẫy lừng vang dội núi sông của Trần Hưng Đạo cũng ở Bạch Đằng.


Thời Pháp thuộc có cuộc khởi nghĩa của Đốc Tít (1885 - 1888) ở vùng Thủy Nguyên. Từ khi có Đảng, đồng thời với Xô Viết Nghệ Tĩnh, Đảng bộ Hải Phòng đã sớm có chủ trương xây dựng đội Xích vệ trong các nhà máy Xi măng, Carông, Cảng Hải Phòng (4-1931). Năm 1940, Thành ủy Hải Phòng lại cử đồng chí Trần Kiên (tức Đặng Văn Minh) tổ chức tự vệ. Tiếc rằng những tổ chức này được tổ chức ra không rõ ngày tháng cụ thể, lại thiếu những dấu ấn thành tích đáng ghi nhớ cho đời sau.


Từ sau đảo chính Nhật - Pháp đã dấy lên phong trào nhân dân và tự vệ sôi nổi khắp các huyện ngoại thành, có những chiến công quân sự nổi danh thời đó. Tự vệ xã Phục Lễ diệt đồn Cát Hải(tháng 3-1945); Thủy Nguyên diệt đồn Trịnh Xá (6-1945); Kiến Thụy diệt đồn Bàng La (7-1945); An Lão đột nhập và tước khí giới của Bảo an binh tỉnh Kiến An (21/8/1945). Các huyện lần lượt thành lập chính quyền cách mạng đều có sự hậu thuẫn của tự vệ. Cuối cùng ngày 23-8-1945 diễn ra cuộc khởi nghĩa ở Hải Phòng có sự tham gia của lực lượng chiến khu Trần Hung Đạo và tự vệ khắp nơi.


Ngày 20-11-1946 nổ ra “Sự kiện Hải Phòng” được coi là khúc nhạc dạo đầu của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp. Dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự chỉ huy quân sự của Bộ Chỉ huy chiến khu 3, Hải Phòng đã trải qua 7 ngày đêm chiến đấu oanh liệt đầy gian khổ hy sinh với sự tham gia của toàn dân mà nòng cốt là Trung đoàn 41 (sau đổi là E42), công an, cảnh sát xung phong, tự vệ toàn thành, tiếp đó chiến sự lan sang tỉnh Kiến An. Từ năm 1965, Hải Phòng thực sự bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ. Ngày 21-6-1965 hợp nhất Sư đoàn 350 với Thành đội Hải Phòng, trở thành Bộ Tư lệnh 350 có nhiệm vụ phòng thủ, bảo vệ Hải Phòng, phối hợp với các binh quân chủng đóng trên địa bàn, chống phong tỏa đường biển, tổ chức bắn máy bay, tổ chức phòng không nhân dân, chi viện cho miền Nam hàng vạn chiến sĩ và hàng triệu tấn hàng.


Ngày 30-10-1978, lực lượng vũ trang Hải Phòng vinh dự được Nhà nước tặng danh hiệu cao qúy: “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”.

Ngày 1-1-1980, tách Sư đoàn 350, thành lập Bộ Chỉ huy Quân sự Hải Phòng cho tới ngày nay. Tuy tến gọi có khác nhau, nhưng cơ cấu tổ chức vẫn giống nhau, nghĩa là có bộ đội thường trực, có dân quân tự vệ, dưới sự lãnh đạo của Thành ủy và sự chỉ huy về quân sự của Quân khu 3.


Về yếu tố đặc trưng của Hải Phòng, đầu tiên phải kể đến việc Hải Phòng phát triển như ngày nay là gồm đất của bốn tỉnh hợp lại: Đó là thành phố nhượng địa của Pháp xưa, toàn bộ tỉnh Kiến An, huyện Vĩnh Bảo trước thuộc tỉnh Hải Dương, huyện Thủy Nguyên và Cát Hải trước thuộc tỉnh Quảng Ninh (Hồng Quảng).


Nội thành (thành phố nhượng địa xưa) về đất đai tuy hẹp, nhưng là trung tâm hành chính, kinh tế và văn hóa, rất nhạy cảm, mỗi sự việc xảy ra ở nội thành đều tác động sâu sắc tới vùng lân cận.

Do yêu cầu phát triển về kinh tế, Hải Phòng ngày càng phát triển, về cơ cấu dân số, có nhiều người ở các tỉnh khác nhau về định cư sinh sống đã góp phần xây dựng Hải Phòng ngày nay.

Đảng bộ Hải Phòng có từ rất sớm, bắt đầu từ nội thành, là địa bàn hoạt động của nhiều lãnh tụ Đảng như Lương Khánh Thiện, Nguyễn Đức Cảnh, Tô Hiệu, Nguyễn Lương Bằng v.v... Nhưng Đảng bộ thường bị địch khủng bố, cơ sở bị tan vỡ, rồi lại củng cố nhiều lần trải qua bao thăng trầm.


Tổng hợp phân tích các yếu tố trên cho ta mấy nhận định:

1) Hải Phòng (nội thành) là một trung tâm hành chính, kinh tế, xã hội, quân sự từ xưa và cho đến ngày nay, mọi sự kiện quan trọng xảy ra ở nội thành đều ảnh hưởng tới các vùng lân cận. Cho nên, nên chọn ngày truyền thống vào một sự kiện lịch sử nào xảy ra ở nội thành mà có ý nghĩa nhất.

2) Hải Phòng có một vị trí trọng yếu đối với cả nước. Kinh nghiệm 2 cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ, cơ cấu tổ chức quân sự của ta phải là toàn dân đánh giặc, nòng cốt là lực lượng vũ trang bao gồm không chỉ đơn thuần chỉ có dân quân, tự vệ là lực lượng vừa sản xuất, vừa chiến đấu, mà còn phải có bộ đội thường trực. Việc chọn ngày truyền thống phải làm sao thỏa mãn nguyện vọng của cả 3 thứ quân.

3) Đảng bộ Hải Phòng tuy đã có từ rất sớm, trải qua nhiều thăng trầm, lúc thì được củng cố, lúc thì bị sộc sệch. Lực lượng vũ trang Hải Phòng được đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng về mọi mặt và tuyệt đối. Cho nên, việc chọn ngày truyền thống nên hướng về một sự kiện lịch sử nào mà sự lãnh đạo của Đảng đối với lực lượng vũ trang được rõ nét.

4) Lực lượng vũ trang Hải Phòng có một bề dầy lịch sử rất vẻ vang, có sự đóng góp của nhiều người, trong đó có chủ lực được điều tới, được các tầng lớp dân cư từ nhiều tỉnh hợp lại. Cho nên, lựa chọn ngày truyền thống không thể đứng trên quan điểm cục bộ, địa phương, mà phải nhìn toàn cục, toàn diện để thỏa mãn nguyện vọng của cơ cấu dân cư các địa phương hợp thành.


Qua sự phân tích cẩn trọng trên, phương án lựa chọn ngày truyền thống lực lượng vũ trang thành phố Hải Phòng một cách hợp với lịch sử nhất, thích hợp với đặc thù của Hải Phòng nhất nên xác định ngày 20-11-1946 vì mấy lý do sau:

1/ Ngày 20-11-1946 mở đầu “Sự kiện Hải Phòng”, xảy ra ở ngay trung tâm thành phố, có nhiều ý nghĩa đối với toàn quốc chống Pháp và cả đối với quốc tế, rất nhiều các chính khách và các nhà sử học cho tới bây giờ vẫn đang nghiên cứu, phân tích.

2/ Ngày 20-11-1946 không chỉ là một trận đánh riêng lẻ, mà đã mở đầu cho nhiều trận đánh, một chuỗi hoạt động vũ trang trong suốt 7 ngày đêm và cả những ngày tiếp theo.

3/ Những trận đánh từ 20-11-1946 đều đã được sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng bộ, Thành ủy Hải Phòng, lại được sự chỉ huy chiến đấu của Chiến khu 3 (tiền thân của Quân khu 3 ngày nay).

4/ Sự kiện Hải Phòng không chỉ có bộ đội, tự vệ, nhân dân ở nội thành tham gia chiến đấu mà có cả xương máu của quân, dân tỉnh Kiến An (cũ), huyện Thủy Nguyên và Vĩnh Bảo, do đó sẽ thỏa mãn được tâm tư, nguyện vọng của cả 3 thứ quân và của các địa phương hợp thành thành phố Hải Phòng ngày nay.


Chi hội lịch sử quân sự theo sự gợi ý của Bộ Chỉ huy Quân sự Hải Phòng, đã nghiêm túc triển khai cho toàn thể hội viên của mình, thảo luận sói nổi, tranh luận nhiều ý kiến khác nhau, cuối cùng đã thống nhất phương án chọn ngày truyền thống như trên và xây dựng một luận điểm của chi hội, vừa có tính khoa học, vừa có tính thuyết phục, đã được báo cáo tại buổi hội thảo về vấn đề này của thành phố.


Nay cấp trên đã quyết định chính thức lấy ngày truyền thống của lực lượng vũ trang Hải Phòng phù hợp với mình. Chi hội lịch sử quân sự rất lấy làm vinh dự, tự thấy chi hội đã làm tròn trách nhiệm đối với Bộ Chỉ huy Quân sự và lực lượng vũ trang thành phố.