NGÀY 28/8/1945 – TỔNG KHỞI NGHĨA TOÀN THẮNG, SẴN SÀNG CHO NGÀY ĐỘC LẬP

NGÀY 28/8/1945 – TỔNG KHỞI NGHĨA TOÀN THẮNG, SẴN SÀNG CHO NGÀY ĐỘC LẬP

Có những ngày tháng đi qua lịch sử chỉ trong khoảnh khắc, nhưng âm vang của nó còn vọng lại qua nhiều thế hệ. Ngày 28 tháng 8 năm 1945 là một ngày như thế. Sau những ngày tháng đấu tranh quyết liệt, làn sóng Tổng khởi nghĩa Tháng Tám đã lan rộng khắp cả nước, chính quyền cách mạng lần lượt về tay nhân dân. Một dân tộc đã đứng lên tự quyết định vận mệnh của mình và chỉ còn ít ngày nữa, trước toàn thể quốc dân và thế giới, nền độc lập của Việt Nam sẽ được tuyên bố.

Tháng Tám năm 1945 là thời điểm lịch sử đặc biệt. Sau khi phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh, bộ máy thống trị của Nhật và chính quyền tay sai rơi vào tình trạng khủng hoảng. Thời cơ cách mạng xuất hiện. Từ ngày 19/8, thắng lợi ở Hà Nội nhanh chóng tạo sức lan tỏa mạnh mẽ. Tiếp đó, Huế giành chính quyền ngày 23/8, Sài Gòn ngày 25/8 và hàng loạt địa phương trên cả nước lần lượt đứng lên giành chính quyền. Đến ngày 28/8, cuộc Tổng khởi nghĩa về cơ bản đã hoàn thành trên phạm vi toàn quốc.

Điều làm nên sức mạnh của những ngày tháng ấy không chỉ nằm ở sự chuyển biến nhanh chóng của tình hình quốc tế, mà còn ở sự chuẩn bị lâu dài của phong trào cách mạng và sức mạnh của quần chúng nhân dân. Từ thành thị đến nông thôn, từ đồng bằng đến miền núi, hàng triệu người dân đã đồng loạt đứng lên, tạo thành một cao trào cách mạng rộng lớn chưa từng có.

Trong dòng chảy ấy, những địa phương cuối cùng hoàn thành việc giành chính quyền cũng góp phần khép lại chặng đường Tổng khởi nghĩa. Các tư liệu lịch sử ghi nhận Hà Tiên là một trong những địa phương cuối cùng giành chính quyền, trong khi tại một số khu vực, tình hình tiếp tục được giải quyết trong những ngày sau đó.

Nhưng ngày 28/8 không chỉ là ngày đánh dấu thắng lợi của Tổng khởi nghĩa. Đây còn là ngày đặc biệt quan trọng đối với việc xây dựng chính quyền cách mạng mới.

Tại Hà Nội, Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập và công bố trước quốc dân đồng bào. Chính phủ gồm 15 thành viên, do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu. Đây là bước chuyển quan trọng từ việc giành chính quyền sang xây dựng một nhà nước mới của nhân dân.

Cũng trong những ngày lịch sử ấy, mọi công việc chuẩn bị cho sự ra đời của một nước Việt Nam độc lập được tiến hành hết sức khẩn trương.

Tại Huế, phái đoàn của Chính phủ lâm thời do Trần Huy Liệu dẫn đầu đã vào Huế để tiến hành những công việc liên quan đến việc chuyển giao chính quyền và chuẩn bị cho sự kiện thoái vị của vua Bảo Đại. Ngày 30/8/1945, vua Bảo Đại chính thức tuyên bố thoái vị, trao lại ấn kiếm cho đại diện Chính phủ lâm thời, khép lại chế độ quân chủ tồn tại ở Việt Nam qua nhiều thế kỷ.

Trong khi đó, tại Hà Nội, một sự kiện đặc biệt khác đang được chuẩn bị.

Tại căn nhà số 48 Hàng Ngang, Chủ tịch Hồ Chí Minh tập trung soạn thảo Tuyên ngôn Độc lập. Đây là văn kiện lịch sử sẽ thay mặt dân tộc Việt Nam tuyên bố trước thế giới về sự ra đời của một quốc gia độc lập. Chỉ vài ngày sau, vào ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Người thay mặt Chính phủ lâm thời đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Có thể hình dung những ngày cuối tháng Tám năm ấy như một bức tranh lịch sử đặc biệt: ở các địa phương, chính quyền cách mạng được thiết lập; tại Huế, chế độ quân chủ đang đi đến hồi kết; tại Hà Nội, Chính phủ lâm thời được hình thành và bản Tuyên ngôn Độc lập đang được hoàn thiện.

Tất cả dường như cùng hướng về một thời khắc duy nhất: thời khắc dân tộc Việt Nam chính thức tuyên bố quyền độc lập trước toàn thế giới.

Ngày 28/8 vì thế đứng ở một vị trí đặc biệt giữa hai dấu mốc lớn của lịch sử. Phía sau là những ngày Tổng khởi nghĩa sục sôi của tháng Tám; phía trước là ngày 2/9 – ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình.

Đó là khoảng thời gian vô cùng ngắn, nhưng chứa đựng những biến chuyển vô cùng lớn lao.

Từ một dân tộc chịu ách thống trị của thực dân, phát xít và chế độ phong kiến, nhân dân Việt Nam đã đứng lên giành chính quyền, thiết lập chính quyền cách mạng và chuẩn bị tuyên bố với thế giới về một nước Việt Nam độc lập. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám đã mở ra một bước ngoặt căn bản trong lịch sử dân tộc.

Nhìn lại ngày 28/8/1945, ta càng cảm nhận rõ hơn giá trị của từng giờ, từng ngày trong những ngày lịch sử ấy. Khi thời cơ xuất hiện, cả dân tộc đã hành động nhanh chóng và quyết đoán. Khi chính quyền về tay nhân dân, những người cách mạng lập tức bắt tay vào việc xây dựng một nhà nước mới. Và khi ngày độc lập đang đến gần, từng công việc chuẩn bị đều được tiến hành với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm.

Ngày 28 tháng 8 năm 1945 vì thế không chỉ là một ngày của thắng lợi, mà còn là ngày của sự chuyển giao lịch sử – từ khởi nghĩa giành chính quyền đến xây dựng một quốc gia độc lập.

Chỉ còn vài ngày nữa, tại Quảng trường Ba Đình, giữa biển người của Thủ đô, Chủ tịch Hồ Chí Minh sẽ cất lên lời tuyên bố thiêng liêng:

“Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do, độc lập.”

Từ những ngày tháng Tám sục sôi ấy, một mùa thu độc lập đã mở ra.

28/8/1945 – Tổng khởi nghĩa cơ bản hoàn thành.
30/8/1945 – Vua Bảo Đại thoái vị.
2/9/1945 – Tuyên ngôn Độc lập vang lên giữa Quảng trường Ba Đình.

Ba mốc thời gian nối tiếp nhau, tạo thành một trong những trang sử đặc biệt của dân tộc Việt Nam: từ đứng lên giành chính quyền đến tuyên bố nền độc lập của một quốc gia.