Ngày ấy
Hồi ấy, thị xã Ninh Bình là nơi tập trung bộ máy thống trị của Pháp, núi Non Nước lại nằm ngay trong lòng thị xã. Do phong trào cách mạng lên cao nên bọn địch canh gác, tuần tra nghiêm ngặt. Sau khi đỗ sơ yếu lược, anh Tụy được học ở trường tỉnh, do đó anh thông thạo đường đi lối lại ở thị xã. Đêm 6 rạng ngày 7/11/1929, các anh giả làm người đi câu cá, vai vác cần câu, tay sách giỏ đựng lá cờ, truyền đơn, áp phích và lựu đạn giả. Trời khuya, lạnh, tụi lính gác đã say giấc nồng. Hai đồng chí nhanh chóng thực hiện công việc. Hoàn thành công việc chính các đồng chí chia nhau ra đi rải truyền đơn, dán áp phích ở nhà ga, trường học, chợ Rồng.
Sáng mùng 7/11, lá cờ đỏ búa liềm tung bay trên đỉnh núi Non Nước. Do các đồng chí treo nghi binh hai quả lựu đạn giả ở cây treo cờ nên khi địch phát hiện cờ treo trên trụ thì mất khoảng thời gian khá lâu chúng mới loay hoay hạ được lá cờ xuống. Trong khoảng thời gian ấy, kẻ địch vô cùng tức giận; ngược lại nhân dân ở thị xã Ninh Bình và các vùng phụ cận vui mừng, phấn khởi lần đầu tiên được ngắm nhìn lá cờ cách mạng trên đỉnh núi quê hương. Việc treo cờ có ý nghĩa rất quan trọng, ngoài việc ủng hộ Cách mạng tháng Mười Nga còn khích lệ tinh thần yêu nước, chí căm thù giặc sâu sắc, thông báo sự có mặt của Đảng Cộng sản và những hoạt động đấu tranh với kẻ địch để nhân dân chung lòng hợp sức tin tưởng ở Đảng, tin tưởng cách mạng.
Ngày 18/11/1929, trên đường đưa báo “Dân cày” số 2 có in bài tường thuật, kèm hình minh họa lá cờ bay trên đỉnh núi Non Nước, đến phân phát ở huyện Yên Mô, anh Lương Văn Tụy đã bị giặc bắt. Sau đó Pháp mở nhiều đợt truy quét, bắt bớ các chiến sỹ cộng sản. Ngày 24/11/1929, lần đầu tiên ở Ninh Bình, thực dân Pháp mở phiên tòa xét xử những người cộng sản và một số quần chúng cách mạng, trong đó có Tạ Uyên, Nguyễn Văn Hoan, Lương Văn Tụy… Nhận định đây là phần tử nguy hiểm, giặc Pháp đã tăng tuổi của anh Tụy và kết án anh 15 năm tù khổ sai. Ngày 28/4/1930, chúng lại xử anh và các đồng chí tại tòa thượng thẩm Hà Nội. Trước những lý lẽ anh dũng và đanh thép của các đồng chí, chúng vội xử “Y án” và đày các đồng chí ra Côn Đảo.
Tại Côn Đảo, anh Lương Văn Tụy tiếp tục được các đồng chí đảng viên dìu dắt. Anh lại hăng hái tham gia các hoạt động tại đảo. Năm 1932, theo chủ trương của Đảng, anh Tụy và một số đồng chí khác vượt biển về đất liền. Biển cả mênh mông, giữa đường gặp sóng lớn gió to, các đồng chí đều anh dũng hy sinh. Lúc ấy anh Tụy mới 18 tuổi.
Tấm gương chói ngời, đức hy sinh cao cả của anh hùng Lương Văn Tụy đã được Đảng và Chính phủ ta ghi nhận. Anh được truy tặng Anh hùng lực lượng vũ trang trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Trên đỉnh núi Non Nước thuở nào, anh Tụy đã dũng cảm cắm lá cờ búa liềm ủng hộ Cách mạng tháng Mười Nga, làm nức lòng người. Hôm nay di tích còn đó, cột cờ còn đây, lô cốt địch vẫn hiện hữu; Đảng bộ và nhân dân Ninh Bình kính cẩn xây dựng tượng đài Anh trên đỉnh núi. Tên Anh cũng được đặt cho một con phố ở trung tâm thành phố Ninh Bình; trường Trung học Phổ thông chuyên của tỉnh mang tên anh: Lương Văn Tụy. Quê hương Anh, tại Trung tâm Văn hóa - Thông tin ở huyện lỵ Nho Quan, pho tượng của anh đứng đó như động lực thúc đẩy toàn thể nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, khơi dậy tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, nỗ lực, cố gắng học tập và công tác góp công sức trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
