NGÀY BÁC ĐI XA – MỘT TÂM NGUYỆN CHƯA TRỌN

NGÀY BÁC ĐI XA – MỘT TÂM NGUYỆN CHƯA TRỌN

Ngày 2 tháng 9 năm 1969, giữa mùa thu Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh từ biệt cõi đời. Tin Bác mất đến với đồng bào, chiến sĩ cả nước trong một thời khắc đặc biệt đau thương: cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vẫn đang diễn ra ác liệt, đất nước còn bị chia cắt, miền Nam vẫn ngày đêm chiến đấu và ngày đoàn tụ của non sông vẫn chưa đến. Người đã dành gần trọn cuộc đời để đi tìm con đường độc lập cho dân tộc, đã trải qua biết bao năm tháng gian lao để đưa đất nước đến những mùa thu độc lập, nhưng khi Người nhắm mắt, tâm nguyện lớn lao nhất vẫn còn ở phía trước. Có lẽ vì thế, nỗi đau trong ngày Bác đi xa không chỉ là nỗi đau trước sự ra đi của một vị lãnh tụ. Đó còn là nỗi đau của hàng triệu người con đất Việt khi người mình kính yêu nhất đã rời khỏi cuộc đời mà chưa kịp nhìn thấy ngày non sông hoàn toàn thống nhất.

Đối với nhiều người Việt Nam lúc ấy, Bác Hồ không phải là một cái tên xa xôi trong những trang sách hay một vị Chủ tịch chỉ xuất hiện trên lễ đài. Bác là hình ảnh gần gũi của một người Cha già dân tộc. Những người đã đi qua Cách mạng Tháng Tám nhớ đến Người trong mùa thu năm 1945, khi từ Quảng trường Ba Đình vang lên lời Tuyên ngôn Độc lập. Những người từng trải qua những năm tháng kháng chiến chống Pháp nhớ đến Người giữa những ngày đất nước gian lao. Những người đang chiến đấu ở miền Nam lại nhớ đến một vị lãnh tụ luôn hướng về đồng bào nơi tuyến đầu. Vì thế, khi tin Bác mất truyền đi, cảm giác mất mát không chỉ dừng lại ở sự tiếc thương một con người vĩ đại. Đó là cảm giác cả dân tộc vừa mất đi một người thân mà mình đã quen gửi gắm niềm tin suốt những năm tháng chiến tranh.

Có lẽ đau đớn nhất là Bác ra đi khi đất nước chưa trọn vẹn. Suốt cuộc đời mình, Người luôn hướng tới độc lập, tự do và thống nhất. Với Bác, độc lập không thể tách rời hạnh phúc của nhân dân, và tự do của dân tộc chưa thể gọi là trọn vẹn khi đồng bào hai miền vẫn còn phải sống trong cảnh chia lìa. Những năm cuối đời, dù sức khỏe ngày càng yếu, Người vẫn dõi theo cuộc chiến đấu của đồng bào miền Nam, vẫn dành sự quan tâm đặc biệt cho những người đang ngày đêm chiến đấu vì ngày đất nước đoàn tụ. Trong Di chúc, Người viết về cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước còn có thể kéo dài, về những hy sinh mà đồng bào ta có thể phải chịu đựng, nhưng trên tất cả vẫn là một niềm tin son sắt rằng dân tộc nhất định sẽ đi đến thắng lợi hoàn toàn, Nam – Bắc nhất định sẽ sum họp một nhà.

Thế rồi ngày ấy chưa đến thì Bác đã đi.

Đó là điều khiến ngày 2 tháng 9 năm 1969 trở thành một ngày đặc biệt trong ký ức dân tộc. Bác đã đi qua biết bao mùa thu của đất nước, nhưng mùa thu năm ấy lại là mùa thu cuối cùng. Người không còn đủ thời gian để nhìn thấy miền Nam hoàn toàn giải phóng, không được chứng kiến đoàn quân tiến về Sài Gòn, không được nhìn thấy những người con từ hai miền gặp lại nhau sau bao năm chia cắt. Tâm nguyện mà Người dành cả cuộc đời theo đuổi vẫn còn dang dở. Và có lẽ, chính sự dang dở ấy khiến sự ra đi của Người càng trở nên day dứt trong lòng những người ở lại.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào sự dang dở ấy bằng nỗi buồn, có lẽ chúng ta chưa cảm nhận hết ý nghĩa của di sản mà Bác để lại. Bởi trước khi đi xa, Người đã gửi lại cho dân tộc một niềm tin rất lớn. Người tin rằng cuộc kháng chiến nhất định thắng lợi. Người tin rằng đất nước nhất định thống nhất. Người tin rằng đồng bào Nam – Bắc rồi sẽ được đoàn tụ. Người không nhìn thấy ngày ấy, nhưng Người đã đặt niềm tin của mình vào những người còn sống, vào sức mạnh của cả dân tộc.

Và những người con đất Việt đã không phụ niềm tin ấy.

Sáu năm sau ngày Bác mất, mùa xuân năm 1975, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đi đến thắng lợi. Ngày 30 tháng 4 năm 1975, miền Nam được giải phóng, đất nước bước vào một thời kỳ mới, non sông thu về một mối. Trong giờ phút ấy, giữa niềm vui của hàng triệu người, chắc hẳn không thể thiếu một khoảng lặng dành cho Bác. Người không còn ở đó để nghe tin chiến thắng. Không còn đôi mắt hiền từ nhìn về miền Nam. Không còn giọng nói quen thuộc để gọi những người con sau bao năm chiến đấu trở về. Nhưng chính trong ngày đất nước đoàn tụ, người ta càng hiểu rằng những điều Người gửi gắm trước lúc đi xa đã được cả dân tộc tiếp tục thực hiện.

Bác không kịp nhìn thấy ngày thống nhất, nhưng tâm nguyện của Người không bị bỏ lại cùng năm tháng. Nó được tiếp nối trong những chiến sĩ ngoài mặt trận, trong những người mẹ tiễn con ra chiến trường, trong những người vợ chờ chồng, trong những thanh niên rời mái nhà lên đường, trong những con người đã chịu đựng bom đạn và mất mát để giữ lấy niềm tin vào một ngày đất nước hòa bình. Mỗi người góp một phần tuổi trẻ, một phần cuộc đời để đi tiếp con đường mà thế hệ trước đã mở ra. Đến ngày non sông liền một dải, lời hẹn năm nào cuối cùng cũng trở thành hiện thực.

Nhìn lại ngày Bác mất từ hôm nay, điều khiến người ta xúc động không chỉ là sự ra đi của một con người đã trở thành biểu tượng của dân tộc. Đó còn là hình ảnh một người đã dành gần như toàn bộ cuộc đời cho đất nước nhưng không kịp nhìn thấy kết quả cuối cùng của ước nguyện lớn nhất. Có những con người đi hết một hành trình mà không được đứng ở điểm cuối. Nhưng chính những gì họ để lại đã giúp những người đến sau đủ sức bước tiếp. Bác Hồ là một người như thế.

Có lẽ vì vậy mà sự thành kính dành cho Bác không chỉ nằm trong những nén hương, những phút mặc niệm hay những dòng tưởng nhớ. Điều thiêng liêng hơn là biết rằng sau khi Người đi xa, những người con đất Việt đã tiếp tục mang theo niềm tin Người để lại. Đất nước đã đi đến ngày thống nhất. Hòa bình đã trở thành hiện thực. Những người con hai miền đã có thể gọi nhau bằng hai tiếng đồng bào mà không còn bị ngăn cách bởi chiến tuyến. Và trong ngày vui ấy, hình bóng của Người vẫn hiện diện như một phần không thể tách rời của hành trình dân tộc.

Ngày 2 tháng 9 năm 1969, Bác Hồ đi xa khi tâm nguyện thống nhất đất nước vẫn chưa trọn. Nhưng Người ra đi khi niềm tin vào ngày ấy vẫn còn nguyên vẹn. Sáu năm sau, dân tộc đã hoàn thành lời hẹn với Người. Có lẽ đó là sự an ủi lớn nhất dành cho một người đã dành cả cuộc đời để tìm đường cho Tổ quốc: Người không được nhìn thấy ngày non sông đoàn tụ, nhưng những người con đất Việt đã đưa đất nước đến đúng nơi Người hằng mong ước.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, thế hệ từng sống trong những năm tháng ấy dần đi xa, nhưng câu chuyện về ngày Bác mất vẫn còn được truyền lại. Để mỗi thế hệ hôm nay hiểu rằng hòa bình, độc lập và sự thống nhất của đất nước không phải những điều tự nhiên mà có. Đằng sau đó là cả một hành trình dài với biết bao hy sinh, trong đó có một con người đã dành trọn cuộc đời mình cho Tổ quốc và ra đi khi tâm nguyện cuối cùng vẫn còn dang dở.

Ngày Bác đi xa, đất nước chưa trọn niềm vui. Nhưng sáu năm sau, non sông đã về một mối. Người không kịp nhìn thấy ngày ấy, nhưng niềm tin của Người đã đi cùng dân tộc đến ngày toàn thắng. Và có lẽ, đó cũng là điều khiến chúng ta thành kính nhất khi nhắc về Bác: Người đã dành cả cuộc đời để gieo một ước nguyện cho đất nước, rồi lặng lẽ ra đi trước khi được nhìn thấy mùa quả ngọt. Nhưng cả dân tộc đã thay Người gìn giữ ước nguyện ấy, cho đến ngày nó trở thành sự thật.