NGÀY ĐI ĐÁNH, ĐÊM CŨNG ĐI ĐÁNH

Người cựu chiến binh kể lại rằng ông đã có khoảng 10 năm ở chiến trường miền Nam. Mười năm ấy, tuổi xuân của ông gần như hòa vào những trận đánh.

Ông bước vào con đường cách mạng từ rất sớm. Khi mới 18 tuổi, ông đã tham gia công tác ở địa phương và từng là một cán bộ Đoàn. Đó là những năm đất nước còn chiến tranh, khi nhiều thanh niên mang trong mình lý tưởng cống hiến và sẵn sàng lên đường khi Tổ quốc cần.

Năm 1967, ông chính thức vào chiến trường.

Khi ấy, ông khoảng 25 tuổi.

Một chàng trai trẻ chưa lập gia đình, phía quê nhà vẫn có gia đình và người thương đang chờ đợi. Nhưng trước hoàn cảnh đất nước, ông đã gác lại những tình cảm riêng để lên đường.

Một năm sau, 1968, ông tham gia trận chiến đầu tiên trong chiến dịch Mậu Thân tại Huế. Đơn vị của ông thuộc Sư đoàn 324, hoạt động ở vòng ngoài, phối hợp và hỗ trợ cho lực lượng chủ lực trực tiếp chiến đấu.

Đó là điểm khởi đầu của một hành trình mà sau này ông nhớ lại bằng những từ rất giản dị: mười năm chuyên đi đánh nhau.

NHỊP SỐNG KHÔNG CÓ NGÀY NGHỈ

Trong cuộc sống bình thường, một ngày được chia thành sáng, trưa, chiều, tối. Con người có giờ làm việc, giờ nghỉ ngơi và những khoảng thời gian dành cho gia đình.

Nhưng ở chiến trường, những khái niệm ấy có thể bị đảo lộn hoàn toàn.

Ông kể:

“Ngày đi đánh, đêm cũng đi đánh.”

Có những ngày cao điểm, ông và đồng đội phải trải qua 5–6 trận đánh.

Năm trận.

Sáu trận.

Trong một ngày.

Đó là một cường độ chiến đấu mà thế hệ hôm nay rất khó hình dung nếu chưa từng nghe từ chính những người đã trải qua.

Người lính vừa kết thúc một trận đánh có thể chưa kịp hồi sức thì đã nhận nhiệm vụ mới. Một cuộc hành quân khác bắt đầu. Một trận đánh khác chờ phía trước.

Không có khái niệm rằng hôm nay đã chiến đấu đủ.

Không có sự chắc chắn rằng đêm xuống sẽ được nghỉ.

Chiến trường không vận hành theo nhịp sống bình thường.

Nhiệm vụ đến lúc nào, người lính phải sẵn sàng lúc ấy.

Ban ngày có thể chiến đấu.

Ban đêm có thể hành quân.

Có khi đêm xuống lại là thời điểm thực hiện nhiệm vụ trinh sát.

Và ngày hôm sau, những người lính tiếp tục chiến đấu.

MỘT NGÀY ĐÁNH NĂM, SÁU TRẬN

Ông kể rằng đồng đội thường nói với nhau một câu nghe như đùa:

Một ngày chiến đấu năm trận mà vẫn sống sót trở về thì đúng là “cái số” mới còn được về.

Nhưng câu nói ấy không chỉ mang màu sắc hài hước của những người lính.

Nó phản ánh sự khốc liệt của chiến trường.

Bởi sau mỗi trận đánh, đội hình có thể thay đổi.

Một người có thể bị thương.

Một người có thể hy sinh.

Một người có thể không còn xuất hiện trong đội hình nữa.

Và những người còn lại phải tiếp tục.

Chiến tranh không cho phép người lính có quá nhiều thời gian để dừng lại trước mất mát.

Đau buồn phải để lại phía sau.

Nhiệm vụ vẫn còn ở phía trước.

Có lẽ đó là một trong những điều khắc nghiệt nhất của chiến tranh: con người phải tiếp tục bước đi ngay cả khi vừa mất đi một người đồng đội.

KHI SỰ SỐNG TRỞ NÊN MONG MANH

Trong mười năm ở miền Nam, ông chứng kiến rất nhiều đồng đội hy sinh.

Ông từng kể về một đại đội gồm 120 chàng trai trẻ mà ông nhận quân bổ sung khi giữ cương vị Đại đội trưởng.

120 người.

Những thanh niên trẻ, khỏe mạnh, đầy sức sống.

Họ bước vào chiến trường với tuổi đời còn rất trẻ.

Nhưng chỉ sau một vài trận đánh, đại đội ấy chỉ còn khoảng 20–23 người còn sống.

Những người còn lại hy sinh hoặc bị thương.

Đối với một người từng đứng trong đội hình ấy, đó là một sự mất mát không thể diễn tả bằng một con số.

Bởi mỗi người lính đều có một cái tên.

Có cha mẹ.

Có anh em.

Có quê hương.

Có những người thương đang chờ đợi.

Và có những ước mơ chưa kịp hoàn thành.

Chiến tranh đã lấy đi họ.

Những người còn lại tiếp tục chiến đấu, mang theo ký ức về những người đã nằm xuống.

“THẰNG A, THẰNG B CÒN SỐNG KHÔNG?”

Có lẽ tình đồng đội là một trong những điều sâu sắc nhất mà ông mang theo từ chiến trường.

Trong cuộc sống bình thường, gặp một người bạn có thể hỏi chuyện gia đình, công việc, sức khỏe.

Nhưng ở chiến trường, đôi khi câu hỏi quan trọng nhất chỉ là:

“Thằng A, thằng B còn sống không?”

Một câu hỏi đơn giản.

Nhưng mỗi lần hỏi là một lần thấp thỏm.

Bởi người được hỏi có thể đã hy sinh.

Có khi hôm nay còn gặp nhau.

Ngày mai đã nghe tin người đồng đội không còn nữa.

Những cái tên từng quen thuộc trong đội hình dần trở thành ký ức.

Người lính phải tiếp tục chiến đấu với khoảng trống mà đồng đội để lại.

ĐÊM XUỐNG KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ CHIẾN TRANH DỪNG LẠI

Nếu ban ngày là những trận đánh, thì ban đêm lại có những nhiệm vụ khác.

Ông từng kể về những lần đi cùng chiến sĩ liên lạc và trinh sát trong những đêm mưa rét.

Đặc biệt, trong điều kiện mưa, người lính có thể phải thực hiện những nhiệm vụ bí mật trong bóng tối.

Có những lúc họ phải tiếp cận rất sát vị trí của đối phương.

Khoảng cách gần đến mức khó tưởng tượng.

Người lính trinh sát phải di chuyển thận trọng, tận dụng bóng tối và điều kiện thời tiết để hoàn thành nhiệm vụ mà không bị phát hiện.

Ông kể có những lần người đi trinh sát tiếp cận gần đến mức chạm vào áo mưa của lính đối phương mà họ không biết.

Những câu chuyện ấy cho thấy chiến tranh không chỉ là những trận đánh lớn.

Có những cuộc chiến diễn ra trong im lặng.

Có những nhiệm vụ chỉ kéo dài trong một khoảng thời gian ngắn nhưng đòi hỏi người lính phải có bản lĩnh, sự bình tĩnh và khả năng chịu đựng rất lớn.

NGƯỜI LÍNH KHÔNG CÒN THỜI GIAN NGHĨ VỀ CÁI CHẾT

Ông nói rằng khi bước vào trận, người lính gần như quên hết, không còn nghĩ đến chuyện chết chóc nữa.

Không phải vì họ không biết nguy hiểm.

Mà bởi nhiệm vụ và đồng đội khiến họ phải tập trung vào hiện tại.

Khi tiếng gọi nhiệm vụ vang lên, người lính không có nhiều lựa chọn.

Phải đi.

Phải chiến đấu.

Phải hoàn thành nhiệm vụ.

Và phải cố gắng đưa đồng đội trở về.

Gia đình ở quê nhà cũng hiểu rằng người con đang ở chiến trường có thể hy sinh bất cứ lúc nào.

Trong khoảng 10 năm ở miền Nam, ông không có thời gian về phép.

Mười năm xa nhà.

Mười năm không được sống một cuộc sống bình thường.

Mười năm mà gia đình chỉ có thể chờ đợi.

Với người ở hậu phương, chiến tranh là sự chờ đợi.

Với người ở chiến trường, chiến tranh là những trận đánh.

Nhưng cả hai đều phải chịu đựng những mất mát mà không ai mong muốn.

MỘT PHẦN TUỔI XUÂN KHÔNG THỂ TRỞ LẠI

Nhìn lại hôm nay, ông hiểu rằng mười năm ấy chính là một phần tuổi xuân của mình.

25 tuổi bước vào chiến trường.

Mười năm sau, đất nước bước sang một giai đoạn mới.

Trong khoảng thời gian ấy, ông không có những năm tháng bình thường của một thanh niên.

Không có những ngày tháng thong thả xây dựng cuộc sống riêng.

Không có những kỳ nghỉ dài bên gia đình.

Tuổi trẻ được tính bằng những cuộc hành quân.

Những trận đánh.

Những người đồng đội.

Và những lần trở về.

Sau năm 1975, ông tiếp tục được điều động ra Bắc làm công tác tham mưu tác chiến, tiếp tục thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

Gần 30 năm trong quân ngũ, cuộc đời ông gắn bó với màu áo lính.

Sau khi nghỉ hưu, ông trở về địa phương và tiếp tục tham gia công tác xóm, từng làm Trưởng xóm, Bí thư xóm và phụ trách Hội Người cao tuổi.

Đến nay, ở tuổi 87, ông vẫn nhớ rất rõ những năm tháng đã qua.

Nhưng điều ông muốn nói với thế hệ trẻ không phải là những câu chuyện để ca ngợi chiến tranh.

Ngược lại, ông càng hiểu sâu sắc giá trị của hòa bình.

Ông nói:

“Hòa bình, tự do là sướng nhất.”

Một câu nói giản dị nhưng chứa đựng cả một đời người.

Bởi người chưa từng trải qua chiến tranh có thể coi hòa bình là điều bình thường.

Còn với người đã từng sống trong những ngày “ngày đi đánh, đêm cũng đi đánh”, hòa bình là một giá trị vô cùng quý báu.

Hôm nay, nhìn thấy thế hệ trẻ khỏe mạnh, rạng rỡ, ông cảm thấy vui.

Ông mong các cháu có sức khỏe, có chí hướng và luôn phấn đấu.

Bởi thế hệ của ông đã dùng tuổi trẻ để đi qua chiến tranh.

Thế hệ hôm nay cần dùng tuổi trẻ để xây dựng quê hương, đất nước.

“Ngày đi đánh, đêm cũng đi đánh” – một câu nói ngắn ngủi nhưng chứa đựng cả một thời hoa lửa.

Đó là mười năm của những cuộc hành quân.

Là những ngày chiến đấu nối tiếp nhau.

Là những đêm không ngủ.

Là tình đồng đội.

Là những cái tên còn sống và những cái tên mãi mãi nằm lại.

Và trên hết, đó là câu chuyện về một thế hệ đã gửi lại tuổi xuân nơi chiến trường để đổi lấy những ngày đất nước được sống trong hòa bình.

Hôm nay, khi chúng ta có thể bình yên bước qua một ngày mà không phải nghĩ đến chiến tranh, hãy nhớ rằng đã từng có những người lính phải chiến đấu từ ngày sang đêm, từ năm này sang năm khác, để thế hệ sau được sống một cuộc đời bình yên hơn.