Ngày vượt phà vào tuyến lửa

Tôi nghe câu chuyện này từ cụ Nguyễn Xuân Dinh, cựu chiến binh quê Quỳnh Lưu, Nghệ An, vào một buổi chiều nhiều gió. Khi nhắc đến những ngày hành quân vào chiến trường, cụ im lặng rất lâu rồi mới nói:

“Có những nơi người lính đi qua chỉ một lần, nhưng nhớ cả đời. Với tôi, đó là ngày vượt phà vào tuyến lửa.”

Rồi cụ bắt đầu kể.

Đầu năm 1972, sau thời gian huấn luyện và hành quân dọc tuyến hậu phương, đơn vị anh Dinh nhận lệnh tiếp tục cơ động vào phía Nam. Ai cũng hiểu rằng từ đây khoảng cách giữa mình và chiến trường thật sự sẽ ngày càng gần hơn.

Đoàn quân đi suốt nhiều ngày qua những con đường đất đỏ, những bản làng thưa thớt và những cánh rừng âm u. Ba lô nặng, vai đau rát, nhưng không ai than nhiều nữa. Sau những tháng huấn luyện, các tân binh đã bắt đầu có dáng dấp của người lính thực thụ.

Một buổi chiều, đơn vị dừng chân bên một bến phà lớn trên tuyến giao thông chiến lược. Cụ không nhớ chính xác tên bến phà hôm ấy, chỉ nhớ đó là nơi mà mọi người đều gọi bằng cái tên rất ngắn gọn: “cửa ngõ tuyến lửa.”

Con sông rộng và nước chảy xiết. Hai bên bờ đầy dấu vết chiến tranh: hố bom còn mới, cây gãy cháy sém, những đoạn đường vừa được công binh san lấp. Xa xa, tiếng máy bay vọng lại từng hồi khiến ai cũng vô thức ngẩng nhìn lên trời.

Cụ kể nhỏ:

“Lần đầu tiên tôi thấy chiến tranh gần đến thế.”

Bến phà đông nghịt người và xe. Xe tải chở hàng, xe kéo pháo, bộ đội hành quân, thanh niên xung phong, công binh… tất cả đều chờ vượt sông trước khi trời tối hẳn.

Một chị thanh niên xung phong đội mũ cối bạc màu đi dọc hàng quân nhắc:

“Qua phà giữ trật tự, không bật đèn, không nói to.”

Giọng chị bình thản như thể chuyện bom đạn là điều đã quá quen thuộc.

Trời nhá nhem, đơn vị bắt đầu xuống phà. Chiếc phà bằng sắt rung lên kẽo kẹt dưới sức nặng của người và xe. Anh Dinh đứng sát lan can, ba lô trên vai, tay nắm chặt quai súng.

Nước sông đen sẫm dưới chân.

Khi phà rời bến, tiếng động cơ nổ trầm đục giữa màn đêm đang xuống rất nhanh. Gió sông thổi mạnh mang theo mùi bùn và khói thuốc súng.

Không ai nói chuyện nhiều.

Anh Hòa ở Diễn Châu đứng cạnh khẽ hỏi:

“Dinh này, từ đây vào nữa là gần chiến trường thật rồi phải không?”

Anh im lặng vài giây rồi đáp:

“Chắc vậy.”

Câu trả lời ngắn ngủi mà cả hai đều hiểu hết ý.

Giữa dòng sông, bỗng có tiếng còi báo động từ bờ bên kia. Mọi người lập tức cúi thấp người theo phản xạ đã được học. Động cơ phà giảm tiếng, không gian chợt căng như dây đàn.

Từ xa vọng lại tiếng máy bay phản lực.

Cụ kể đến đây, giọng chậm hẳn:

“Tim tôi đập mạnh đến mức tưởng nghe thấy trong ngực.”

Chiếc phà vẫn lặng lẽ tiến trong bóng tối. Không có ánh đèn nào được bật. Chỉ còn những bóng người mờ mờ và tiếng nước vỗ vào mạn sắt.

May mắn, máy bay không phát hiện mục tiêu trên sông. Tiếng động dần xa. Mọi người mới thở phào, nhưng không ai cười lớn.

Một bác lái phà già đứng gần buồng máy nói nhỏ:

“Đêm ni yên là may lắm rồi các chú.”

Câu nói bình thản ấy khiến những tân binh càng hiểu sự khốc liệt của tuyến đường phía trước.

Khi phà cập bờ bên kia, công binh ra hiệu cho các đơn vị nhanh chóng rời bến. Đất dưới chân còn lổn nhổn đá và dấu xích xe.

Anh Dinh bước lên bờ, ngoái nhìn lại con sông vừa vượt qua. Phía sau là hậu phương, là những làng quê Nghệ An, là mẹ, là em gái, là chiếc khăn tay người yêu gửi tặng.

Phía trước là tuyến lửa.

Cụ nói rất khẽ:

“Lúc đặt chân lên bờ bên kia, tôi biết mình đã thật sự đi vào chiến tranh.”

Đêm ấy đơn vị hành quân tiếp ngay trong rừng. Không ai còn nói chuyện quê nhà nhiều như trước. Mỗi người dường như đều mang trong lòng một suy nghĩ riêng.

Tiểu đội trưởng Hậu quê Thanh Chương đi đầu hàng quân. Trước khi xuất phát, anh quay lại nói:

“Từ đây càng phải thương nhau hơn.”

Không phải mệnh lệnh. Đó giống như lời nhắc của một người anh.

Nhiều năm sau, cụ Dinh đi qua nhiều con sông khác, nhiều bến phà khác trên Trường Sơn. Có nơi bom đánh suốt ngày đêm, có nơi phà vừa cập bờ đã phải tản ngay vào rừng.

Nhưng chuyến vượt phà đầu tiên vào tuyến lửa vẫn là ký ức sâu nhất.

Tôi hỏi:

“Điều gì còn lại rõ nhất trong trí nhớ cụ?”

Cụ nhìn xa xăm:

“Tiếng nước vỗ mạn phà và cảm giác biết rằng từ giây phút ấy, mình không còn là tân binh nữa.”

Là người sưu tầm lịch sử, tôi hiểu rằng trong chiến tranh, có những ngưỡng cửa vô hình. Một con sông, một bến phà, một chuyến vượt đêm có thể đánh dấu sự chuyển đổi của cả một đời người.

Ngày vượt phà vào tuyến lửa không chỉ là một cuộc qua sông. Đó là khoảnh khắc những người lính trẻ rời hẳn vùng an toàn của hậu phương để bước vào nơi mà mỗi bước chân đều có thể đối mặt với bom đạn, nhưng cũng là nơi họ mang theo trọn vẹn tình quê, tình mẹ và tình đồng đội để giữ lấy niềm tin chiến thắng.