Nghe tiếng pháo mà đoán xa hay gần

Trong đời lính của ông Hoàng Văn Đạo, có lẽ, trận đánh ác liệt ngày 30.6.1984 vẫn ám ảnh ông đến tận bây giờ. Khi ấy ông và lính của các Sư đoàn 313, 314, 314 và 356 đang tiến về phía làng Pinh thì đạn pháo của địch từ phía Cốc Nghè bắn xuống.

Giọng nói ông như trầm xuống: "Hơn 1 tiếng đồng hồ, đạn pháo trút xuống như mưa, lính của ta chỉ biết nép mình vào vách đá, thò ra là chết ngay. Nhưng cũng không tránh được, khi đợt tấn công kết thúc, quân ta hi sinh nhiều lắm".

Có lẽ cũng vì vậy mà nghe tiếng đạn pháo để đoán chúng ở xa hay gần đã trở thành một kinh nghiệm sinh tồn của người lính thông tin trên mặt trận Vị Xuyên khi ấy. Có đợt, chỉ trong 3 ngày, Trung Quốc đã bắn hơn 100.000 quả đạn pháo vào khu vực Vị Xuyên.

Ngày 12.7.1984, quân đội ta tập trung lực lượng chiến đấu để giành lấy các cao điểm 685, 1509, 772, 1030 (Vị Xuyên, Hà Giang). Trong thế trận giằng co khốc liệt, ta đã giành lại được điểm cao 772 và 685 nhưng hơn 600 người lính thuộc sư đoàn 356 đã mãi mãi nằm xuống.

Từ đó, 12.7 vẫn được coi như ngày "giỗ trận" của những người lính trên mặt trận Vị Xuyên. Trong cuộc chiến ấy, hơn 4.000 cán bộ, chiến sĩ và đồng bào đã hy sinh, phần lớn còn rất trẻ. Đến nay vẫn còn hơn 2.000 liệt sĩ chưa tìm được hài cốt.

Những hốc đá trên con đường dẫn vào làng Pinh (Thanh Thuỷ, Vị Xuyên) vẫn còn in những dấu tích của đạn pháo năm xưa.

Theo kinh nghiệm của ông Hoàng Văn Đạo, khi nghe thấy tiếng nổ kiểu "đề pa" tức là đạn mới rời nòng pháo và còn ở khá xa. Nhưng chỉ cần nghe tiếng rít qua đầu, ấy là lúc đạn xé không khí tới rất cần rồi.

Ông Đạo nhớ: "Có lần nghe tiếng rít anh em chỉ kịp hô nhau ẩn nấp thật nhanh, chỉ vài giây sau quả đạn rơi xuống cùng tiếng nổ choáng váng. Khói tan đi, ngước nhìn lên mảnh đạn găm vào thân cây chỉ cách đầu 5cm nhưng người đồng đội nằm bên cạnh đã không được may mắn như vậy".

Ngậm ngùi khi nhắc về Sư đoàn 356, ông Đạo bảo: "Khi sư đoàn 313 bắt đầu rút thì sư đoàn 356 lên thay, nhưng có lẽ chưa thông thạo địa hình, chưa quen cách đánh của địch nên chết nhiều thế. Nhưng đó là sự tàn khốc của chiến tranh mà".

Trong câu chuyện, ông Đạo không kể nhiều về những cái chết của động đội nhưng ông hay nhắc lại lời của thiếu tướng Nguyễn Đức Huy: "Mặt trận Vị Xuyên có 3 cái nhất, đó là mặt trận nhỏ nhất nhưng lại tập trung nhiều sư đoàn nhất (9 sư đoàn) và chết nhiều nhất".

Tháng 6.1985 ông Đỗ Gia Thắng rút khỏi mặt trận, vài tháng sau đó ông Hoàng Văn Đạo cũng được lệnh rút về. Khi đó tiếng đạn pháo vẫn chưa dứt trên khắp Vị Xuyên.

Ngày 12.7.1984, quân đội ta tập trung lực lượng chiến đấu để giành lấy các cao điểm 685, 1509, 772, 1030 (Vị Xuyên, Hà Giang). Trong thế trận giằng co khốc liệt, ta đã giành lại được điểm cao 772 và 685 nhưng hơn 600 người lính thuộc sư đoàn 356 đã mãi mãi nằm xuống.

Từ đó, 12.7 vẫn được coi như ngày "giỗ trận" của những người lính trên mặt trận Vị Xuyên. Trong cuộc chiến ấy, hơn 4.000 cán bộ, chiến sĩ và đồng bào đã hy sinh, phần lớn còn rất trẻ. Đến nay vẫn còn hơn 2.000 liệt sĩ chưa tìm được hài cốt.