NGHĨA ĐÔ VÙNG QUÊ CÁCH MẠNG

Cũng trong Chiến dịch Lê Hồng Phong (màn I), vào năm 1950, tại vùng đất Nghĩa Đô, nay là xã Nghĩa Đô, phong trào đấu tranh cách mạng cũng ghi dấu những chiến công oanh liệt của quân và dân ta. Xác định vùng đất Nghĩa Đô có vị trí chiến lược quan trọng, khoảng năm 1902 thực dân Pháp đã cho xây dựng đồn Nghĩa Đô trên một mỏm đồi cao.

Đầu năm 1948, thực dân Pháp đã cho xây dựng và củng cố hệ thống các đồn, bốt tạo nên phòng tuyến kéo dài từ Nghĩa Đô đến Phố Ràng và Bảo Hà. Tại đồn Nghĩa Đô, chúng tăng cường, bổ sung lực lượng, xây 3 trại lính, có lúc hơn 400 tên lính Pháp đồn trú.

Không để địch mở rộng lực lượng, từ tháng 3 đến tháng 5/1949, quân ta mở Chiến dịch Lao Hà. Quân và dân huyện Bảo Yên phối hợp với bộ đội chủ lực, mở các trận phục kích, tập kích trên các tuyến giao thông từ Nghĩa Đô - Bảo Hà, làm tiêu hao sinh lực địch. Tháng 5/1949, quân ta mở Chiến dịch Sông Thao đợt 1, phá vỡ phòng tuyến của địch.

Lịch sử Đảng bộ xã Nghĩa Đô ghi rõ: Trước sự tấn công, bao vây của ta, đến ngày 10/3/1950, Pháp phải rút quân khỏi Nghĩa Đô về Bắc Hà. Chiến dịch Lê Hồng Phong (màn I) kết thúc thắng lợi. Tại mặt trận Nghĩa Đô, ta tiêu diệt 159 tên địch và thu nhiều vũ khí, trong đó có 65 lính Pháp và 4 tên phản động.

Là người cao tuổi, có nhiều công sưu tầm, ghi chép các tư liệu lịch sử về vùng đất Nghĩa Đô, nghệ nhân ưu tú Ma Thanh Sợi (bản Rịa, xã Nghĩa Đô) cho biết: “Chiến thắng Nghĩa Đô có ý nghĩa rất quan trọng, được đánh đổi bằng bao xương máu của cha ông, đem lại sự bình yên cho các bản làng bên dòng suối Nặm Luông. Năm 2008, chứng tích Chiến thắng Nghĩa Đô được UBND tỉnh Lào Cai công nhận là Di tích Lịch sử văn hóa. Người dân Nghĩa Đô rất tự hào về lịch sử đấu tranh hào hùng giải phóng quê hương”.