Ngô Chí Thành — cuốn nhật ký của người lính 18 tuổi

Năm 1971, khi vừa tròn 18 tuổi, Ngô Chí Thành rời Phủ Lý, Hà Nam lên đường nhập ngũ.

Đó là thời điểm chiến tranh bước vào một giai đoạn khốc liệt. Người thanh niên quê Hà Nam được biên chế vào Đại đội 8, Tiểu đoàn 14, Trung đoàn 68, Sư đoàn 304. Chỉ một thời gian sau, anh cùng đơn vị vào chiến trường Quảng Trị.

Không ai biết lúc rời quê, người lính trẻ ấy có nghĩ rằng mình sẽ trở về hay không.

Nhưng anh đã mang theo một cuốn sổ.

Trong năm 1972, Ngô Chí Thành bắt đầu ghi nhật ký. Cuốn sổ sau này trở thành một trong những tư liệu hiếm hoi giúp người đọc hình dung đời sống của một chiến sĩ trẻ trong những ngày đầu của chiến dịch Quảng Trị.

Tháng 3-1972, đơn vị pháo binh của anh nhận nhiệm vụ vận chuyển pháo vào sát khu vực đối phương, phối hợp yểm trợ cho các lực lượng chủ lực vượt sông Bến Hải tiến về phía Quảng Trị.

Những gì diễn ra sau đó được ghi lại bằng nét chữ của một người lính mới ngoài hai mươi.

Không phải những báo cáo chiến dịch khô khan.

Không phải những con số thống kê.

Mà là những ghi chép của một người đang trực tiếp đi qua chiến tranh.

Có những ngày hành quân kéo dài.

Có những đêm phải di chuyển trong bóng tối.

Có những lúc pháo binh phải đưa vũ khí qua những đoạn đường bị đánh phá.

Và ở phía trước là Quảng Trị — nơi chiến sự ngày càng dữ dội.

Ngô Chí Thành vẫn viết.

Đó là điều đặc biệt của những cuốn nhật ký chiến tranh: người viết thường không biết rằng một ngày nào đó, những dòng chữ rất riêng của mình sẽ trở thành tài liệu lịch sử.

Năm 2005, người thân của liệt sĩ Ngô Chí Thành đã trao cho Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Quảng Trị bản photocopy cuốn nhật ký của anh. Báo Sài Gòn Giải Phóng khi đó đưa tin về việc phát hiện cuốn nhật ký và cho biết đây là những ghi chép của một người lính 18 tuổi vào chiến trường Quảng Trị năm 1972.

Những trang giấy ấy đặc biệt ở một điểm: chúng giúp xác nhận rằng phía sau những trận đánh lớn là những người lính rất trẻ.

Ngô Chí Thành không phải một vị tướng.

Anh chỉ là một chiến sĩ binh nhất.

Tuổi đời vừa bước qua tuổi mười tám.

Nhưng chiến trường đã đưa anh vào một trong những chiến dịch lớn nhất của năm 1972.

Sau đó, Ngô Chí Thành hy sinh.

Anh không trở về Phủ Lý.

Cuốn nhật ký thì trở về sau nhiều năm.

Đọc câu chuyện ấy, điều khiến người ta day dứt không phải chỉ là ngày người lính trẻ mất đi.

Đó là việc anh đã có một tương lai chưa kịp sống.

Mười tám tuổi là độ tuổi mà một người thường mới bắt đầu nghĩ về nghề nghiệp, tình yêu, gia đình và những năm tháng phía trước.

Ngô Chí Thành thì bước thẳng từ tuổi học trò vào chiến trường.

Anh ghi lại những gì mình nhìn thấy bằng một cuốn sổ nhỏ.

Rồi chiến tranh khép lại cuộc đời người viết.

Nhưng những trang giấy vẫn còn đó.

Nửa thế kỷ sau, chúng giúp chúng ta biết rằng trong cuộc chiến tranh ấy có vô số người lính trẻ giống Ngô Chí Thành: không nổi tiếng, không có những chiến công được kể đi kể lại, nhưng từng sống một cuộc đời rất thật và đã gửi lại tuổi thanh xuân của mình trong những trang giấy.

Một cuốn nhật ký không thể đưa người lính trở về.

Nhưng nó có thể đưa ký ức về người lính trở về.

Và đôi khi, đó là thứ quý giá nhất còn lại cho một gia đình sau chiến tranh.