NGÔ GIA KHẢM
Xuất thân là công nhân hỏa xa, ông là người có công lớn trong việc nghiên cứu và sản xuất thuốc nổ, thuốc súng không khói phục vụ kháng chiến chống Pháp. Dù bị thương tật nặng (mất một mắt và hỏng hai bàn tay) do tai nạn trong lúc sản xuất vũ khí, ông vẫn kiên trì cống hiến với tinh thần "tự lực cánh sinh".
NGÔ GIA KHẢM: NGƯỜI ANH HÙNG CỦA LỬA VÀ THUỐC SÚNG
Trong cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, sức mạnh của quân đội ta không chỉ đến từ lòng dũng cảm trên chiến trường mà còn từ những đôi bàn tay tài hoa, khối óc sáng tạo nơi hậu phương. Ngô Gia Khảm chính là một biểu tượng rực rỡ cho tinh thần ấy – một trong bảy anh hùng đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, người đã hiến dâng cả máu thịt để chế tạo vũ khí đánh giặc.
1. Người công nhân yêu nước
Ngô Gia Khảm sinh năm 1912 tại xã Tam Sơn, huyện Tiên Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Xuất thân là một công nhân xe lửa ở Gia Lâm, ông sớm tiếp thu tư tưởng cách mạng và gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương từ năm 1930.
Cuộc đời ông là minh chứng cho sự gắn kết giữa giai cấp công nhân và lý tưởng giải phóng dân tộc. Những năm tháng bị giam cầm tại nhà tù Sơn La đã không thể khuất phục được người chiến sĩ kiên trung, trái lại còn nung nấu trong ông ý chí phải tự chủ về vũ khí để bảo vệ Tổ quốc.
2. "Phù thủy" chế tạo vũ khí giữa rừng sâu
Khi cuộc kháng chiến chống Pháp bùng nổ, Ngô Gia Khảm được giao nhiệm vụ xây dựng xưởng hóa chất đầu tiên của quân đội tại chiến khu Việt Bắc. Trong điều kiện thiếu thốn đủ đường, giữa rừng sâu nước độc, ông đã cùng đồng nghiệp sáng tạo ra những phương pháp thủ công để sản xuất thuốc nổ, kíp mìn và lựu đạn.
Chiến công thầm lặng nhưng vĩ đại nhất của ông chính là việc nghiên cứu thành công thuốc súng không khói và các loại thuốc nổ mạnh từ những nguyên liệu thô sơ. Những quả "mìn tự tạo" của xưởng Ngô Gia Khảm đã trở thành nỗi khiếp sợ của quân thù trên khắp các mặt trận. Ông không chỉ làm việc bằng trí tuệ mà còn bằng cả mạng sống, khi trực tiếp tham gia những thử nghiệm nguy hiểm nhất để đảm bảo vũ khí đến tay chiến sĩ phải đạt hiệu quả cao nhất.
3. Sự hy sinh quên mình và danh hiệu Anh hùng Lao động
Trong quá trình sản xuất và thử nghiệm thuốc nổ, Ngô Gia Khảm đã gặp phải nhiều tai nạn nghiêm trọng. Ông đã ba lần bị thương nặng do thuốc nổ ép và lửa táp. Trong một lần cứu xưởng khỏi vụ nổ lớn, ông đã bị hỏng một mắt và đôi bàn tay bị thương tật nặng nề. Thế nhưng, cứ mỗi lần ra viện, người ta lại thấy ông quay trở lại xưởng, tiếp tục công việc với ý chí "tàn nhưng không phế".
Năm 1952, tại Đại hội Chiến sĩ thi đua và Cán bộ gương mẫu toàn quốc lần thứ nhất, Ngô Gia Khảm vinh dự là một trong ba Anh hùng Lao động đầu tiên của Việt Nam được phong tặng danh hiệu cao quý này. Ông trở thành biểu tượng cho tinh thần tự lực cánh sinh, biến không thành có của dân tộc ta.
