Ngô Gia Tự:

Ngô Gia Tự: Nhà lãnh đạo xuất sắc, người biến nhà tù Côn Đảo thành trường học cách mạng.

Ngô Gia Tự (1908–1935), quê tại làng Tam Sơn, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, là một trong những nhà lãnh đạo tiền bối xuất sắc của Đảng Cộng sản Việt Nam và là người có công lao to lớn trong việc truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào phong trào công nhân. Với tư cách là Bí thư đầu tiên của Đảng bộ Nam Kỳ, ông đã thể hiện một tư duy chiến lược nhạy bén và khả năng tổ chức tuyệt vời, trực tiếp đưa phong trào cách mạng miền Nam phát triển mạnh mẽ. Cuộc đời ông tuy ngắn ngủi nhưng đã để lại một di sản tinh thần bất diệt về ý chí tự học và tinh thần đấu tranh không mệt mỏi ngay cả trong những hoàn cảnh nghiệt ngã nhất.

Sau khi bị thực dân Pháp bắt giữ và đày ra "địa ngục trần gian" Côn Đảo vào năm 1930, Ngô Gia Tự đã cùng với các đồng chí của mình tạo nên một kỳ tích lịch sử: biến nhà tù đế quốc thành trường học cách mạng. Thay vì buông xuôi trước chế độ lao tù tàn bạo, ông đã tổ chức các lớp học lý luận chính trị, dạy văn hóa và ngoại ngữ ngay trong xà beng, hầm tối. Dưới sự dẫn dắt của ông, những người tù cộng sản đã tận dụng mọi mẩu gạch, mảnh giấy vụn để viết tài liệu, biến mỗi phòng giam thành một lớp học, giúp các chiến sĩ giữ vững ý chí và nâng cao trình độ để tiếp tục cuộc chiến đấu dài kỳ.

Sự hy sinh của Ngô Gia Tự vào năm 1935 trong một chuyến vượt ngục đầy táo bạo trên biển đã để lại niềm tiếc thương vô hạn nhưng cũng đầy kiêu hãnh. Dù sóng biển đã mang ông đi, nhưng tinh thần "biến nhà tù thành trường học" của ông đã trở thành phương châm hành động cho hàng vạn chiến sĩ cách mạng bị giam cầm sau này. Ngô Gia Tự mãi mãi là biểu tượng của một trí tuệ uyên bác, một bản lĩnh thép, người đã chứng minh rằng ánh sáng của tri thức và lý tưởng cách mạng có thể xuyên thủng mọi xiềng xích và bóng tối của ngục tù.