Ngô Mây
Ngô Mây là một chiến sĩ cảm tử của lực lượng vũ trang Việt Nam trong thời kỳ đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Ông được biết đến nhiều nhất qua hành động cảm tử dùng bom tiêu diệt lực lượng cơ giới đối phương trong năm 1947 và được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân trong đợt phong tặng đầu tiên của Nhà nước.
Dấu mốc cuộc đời
Ngô Mây sinh tại thôn Vân Triêm, xã Cát Chánh, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định (nay thuộc xã Ngô Mây, tỉnh Gia Lai sau các đợt điều chỉnh hành chính gần đây không liên quan đến quê gốc lịch sử của ông). Xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo, ông tham gia phong trào cách mạng từ năm 1945, sau đó gia nhập lực lượng du kích địa phương và đơn vị quyết tử chiến đấu chống quân Pháp.
Chiến công tiêu biểu
Tháng 10 năm 1947, trong trận phục kích tại khu vực Rộc Dứa – Suối Vối gần An Khê, Ngô Mây tình nguyện thực hiện nhiệm vụ cảm tử. Ông mang bom lao vào đội hình cơ giới của quân Pháp, góp phần phá hủy phương tiện và gây thiệt hại lớn cho đối phương trước khi anh dũng hy sinh. Hành động này trở thành một biểu tượng về tinh thần chiến đấu quyết tử trong giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp.
Vinh danh và tưởng niệm
Sau khi hy sinh, Ngô Mây được truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì. Ngày 31 tháng 8 năm 1955, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân trong đợt phong tặng đầu tiên của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Tên Ngô Mây được đặt cho nhiều công trình và địa danh như đường phố, trường học, công viên và tượng đài tưởng niệm tại Bình Định. Hình tượng người chiến sĩ ôm bom cảm tử vẫn là một biểu tượng lịch sử gắn với truyền thống đấu tranh của địa phương
