Ngô Quyền (898–944) – Người mở đầu kỷ nguyên độc lập của dân tộc

Ngô Quyền là vị anh hùng dân tộc có công chấm dứt hơn một nghìn năm Bắc thuộc, mở ra thời kỳ độc lập, tự chủ lâu dài cho đất nước. Sinh năm 898 tại Đường Lâm (nay thuộc Hà Nội), ông nổi tiếng là người văn võ song toàn, có chí lớn và tài thao lược hơn người. Dưới trướng Tiết độ sứ Dương Đình Nghệ, Ngô Quyền lập nhiều chiến công, được giao cai quản Ái Châu và luôn chăm lo đời sống nhân dân.

Năm 937, sau khi Dương Đình Nghệ bị Kiều Công Tiễn sát hại, Ngô Quyền đem quân tiêu diệt kẻ phản nghịch. Kiều Công Tiễn cầu cứu nhà Nam Hán, tạo cớ cho quân xâm lược kéo sang nước ta. Trước tình thế đó, Ngô Quyền đã nhanh chóng chuẩn bị lực lượng, chọn sông Bạch Đằng làm nơi quyết chiến và sáng tạo nên kế sách đóng cọc ngầm dưới lòng sông, lợi dụng thủy triều để tiêu diệt quân địch.

Năm 938, trận Bạch Đằng lịch sử diễn ra. Khi thủy triều lên, quân Nam Hán tiến sâu vào trận địa. Đến lúc nước rút, thuyền chiến của chúng mắc cạn vào bãi cọc, quân ta từ nhiều hướng đồng loạt phản công. Tướng giặc Lưu Hoằng Thao bị giết, phần lớn quân Nam Hán bị tiêu diệt, buộc vua Nam Hán phải từ bỏ mộng xâm lược Đại Việt.

Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 là một trong những chiến công vĩ đại nhất của lịch sử dân tộc, kết thúc hơn một thiên niên kỷ Bắc thuộc, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự chủ của quốc gia Việt Nam. Mùa xuân năm 939, Ngô Quyền lên ngôi vua, đóng đô ở Cổ Loa, xây dựng bộ máy chính quyền độc lập và đặt nền móng cho nhà nước phong kiến tự chủ đầu tiên của dân tộc.

Các sử gia đều đánh giá rất cao công lao của ông. Nhà sử học Lê Văn Hưu khẳng định Ngô Quyền là người "mở nước xưng vương, làm cho người phương Bắc không dám lại sang nữa". Phan Bội Châu tôn vinh ông là "Vị Tổ Trung hưng đời thứ nhất", người đã quăng bỏ ách đô hộ nghìn năm để khôi phục quốc thống.

Ngô Quyền mất năm 944, hưởng dương 47 tuổi. Dù trị vì chỉ trong thời gian ngắn, ông đã để lại dấu ấn không thể phai mờ trong lịch sử. Với tài thao lược, tầm nhìn chiến lược và ý chí quật cường, Ngô Quyền mãi mãi được tôn vinh là người mở đầu kỷ nguyên độc lập của dân tộc Việt Nam và là một trong những anh hùng vĩ đại nhất trong lịch sử dựng nước, giữ nước.