Ngô Thất Sơn – Người chỉ huy “ông Quan Năm” trên đất bạn Cam-pu-chia

Ngô Thất Sơn (tức Trịnh Ngọc Ánh), sinh năm 1919, quê xã Vĩnh Gia, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang, là một trong những cán bộ quân sự tiêu biểu của Nam Bộ trong những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp. Từ rất sớm, đồng chí đã rời quê hương sang Cam-pu-chia học tập và lập nghiệp, nhưng khi thời cơ cách mạng đến, tháng 8 năm 1945, ông dứt khoát từ biệt gia đình, trở về Tổ quốc tham gia khởi nghĩa giành chính quyền tại Sài Gòn, thể hiện rõ chí hướng của một người chiến sĩ cách mạng kiên trung.

Sau Cách mạng Tháng Tám, Ngô Thất Sơn được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng: đội phó đội bảo vệ Ủy ban kháng chiến hành chính Nam Bộ, chỉ huy phó bộ đội Hải ngoại số 1, rồi chỉ huy trưởng bộ đội Si-vô-tha hoạt động tại khu vực đông bắc Cam-pu-chia. Cuối năm 1945, trên đường làm nhiệm vụ ra Bắc, đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam và theo học Trường Võ bị Sơn Tây. Tốt nghiệp loại ưu, đồng chí còn là phát thanh viên tiếng Cam-pu-chia đầu tiên trên làn sóng Đài Tiếng nói Việt Nam, góp phần tăng cường công tác tuyên truyền đối ngoại cách mạng.

Đầu năm 1946, được giao nhiệm vụ sang Thái Lan tổ chức mua sắm vũ khí, tuyển mộ và huấn luyện lực lượng “Độc lập số 1” gồm 105 chiến sĩ, đồng chí giữ chức chỉ huy phó. Sau hành trình xuyên rừng, lội suối, vừa chiến đấu vừa gây dựng lực lượng trong điều kiện vô cùng gian khổ, đơn vị trở về Tây Ninh và tiếp tục phát triển thành lực lượng nòng cốt chiến đấu trên địa bàn chiến lược. Trước âm mưu chia rẽ dân tộc của địch, Ngô Thất Sơn đã khéo léo thâm nhập, vận động nhân dân, xây dựng các hội đoàn kết cứu quốc, dân quân tự vệ tại nhiều phum, sóc, tạo thế trận lòng dân vững chắc.

Năm 1948, với tài mưu trí, đồng chí chỉ huy lực lượng cải trang, bất ngờ đột nhập đồn Com Pong Chac, tiêu diệt địch, bắt sống tên quận phó, thu nhiều vũ khí, gây tiếng vang lớn. Khi đơn vị sang Cam-pu-chia với danh nghĩa quân tình nguyện và đổi tên thành bộ đội Si-vô-tha, uy tín của đồng chí ngày càng lan rộng, được nhân dân tôn kính gọi là “ông Quan Năm”, còn quân Pháp cũng phải thừa nhận năng lực và bản lĩnh của ông.

Ngày 2 tháng 6 năm 1949, trong một trận chiến ác liệt, lực lượng chênh lệch, đồng chí bị thương và sa vào tay địch. Dù bị tra tấn, dụ dỗ, mua chuộc bằng mọi thủ đoạn, Ngô Thất Sơn vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản. Ngày 10 tháng 11 năm 1952, địch lén lút thủ tiêu đồng chí tại khám lớn Đức Hòa. Sự hy sinh của ông để lại niềm tiếc thương sâu sắc cho nhân dân Việt Nam và Cam-pu-chia.

Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp cách mạng, ngày 20 tháng 12 năm 1994, đồng chí Ngô Thất Sơn được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.