NGÔ THỊ LANG - GIỮ CON THÌ MẤT NƯỚC

“Mẹ ngồi sắp bát đợi con

Chín đôi đũa bát vẫn còn nguyên đây

Mà sao vắng lạnh thế này

Bát hương quyện những vơi đầy tâm can…”

(Đợi con – Hiền Phương)

Có những nỗi đau không bật thành tiếng khóc, có những nỗi nhớ không thể cất thành lời mà nghẹn lại trong tro tàn sau lửa. Có những giọt nước mắt không chảy xuống gò má, mà thấm vào từng thớ đất quê hương ruột thịt. Và có lẽ, cuộc đời Mẹ Việt Nam Anh hùng Ngô Thị Lang (103 tuổi, Hội An, Quảng Nam) là một đời như thế – một đời lặng lẽ gánh trên vai nỗi mất mát lớn hơn cả sinh tử: mất đi người thân nhưng không được quyền biết nơi họ nằm xuống.

Ngày ấy, chiến tranh phủ bóng lên từng mái nhà, từng lối cát trắng miền Trung khô khốc. Mẹ Lang hiểu rất rõ điều trong lòng mình phải sắp đối diện. Để con đi, mẹ có thể mất con. Nhưng giữ con lại, đất nước sẽ có thể không còn. Giữa hai lựa chọn đau thương đều là máu và nước mắt, mẹ chọn Tổ quốc. Một lựa chọn không cần lời thề, không cần khẩu hiệu, chỉ lặng lẽ mà kiên cường: “Để con đi thì tôi dễ mất con nhưng giữ con lại thì mất nước"

Người chồng đã ngã xuống trong trận kháng chiến chống Pháp, để lại người vợ trẻ đơn chiếc giữa vùng cát trắng gió Lào hun hút. Mẹ khóc cạn nước mắt cho chồng mình, rồi cũng phải gạt nước mắt đi để đứng dậy tiếp tục sống, tiếp tục nuôi con, tiếp tục làm cách mạng. Đất nước cần, mẹ có mặt. Bộ đội cần, mẹ che chở. Dưới gian bếp nghèo là hầm bí mật, trong dáng người gầy guộc là một ý chí sắt son. Roi vọt, đòn tra tấn không làm mẹ khuất phục. Mẹ thà chết, chứ không để lộ một bước chân người lính.

Và rồi chiến tranh lại một lần nữa gõ cửa trái tim người mẹ ấy, khi cậu con trai vừa tròn mười tám tuổi – dáng người khôi ngô, da trắng, mắt tròn – lặng lẽ trốn mẹ lên đường nhập ngũ. Mẹ không biết. Nhưng khi biết rồi, mẹ không trách. Bởi mẹ hiểu: dòng máu chảy trong con là dòng máu của cha, của quê hương, của những năm tháng đất nước chưa yên.

Từ ngày con đi, thời gian trong đời mẹ dường như ngừng lại. Không thư từ. Không tin tức. Không một dấu vết. Chỉ có những buổi chiều mẹ đứng lặng nhìn về phía Núi Thành, nơi nắng cháy cát bỏng, nơi con mẹ đã ra đi và không bao giờ trở lại. Khi giấy báo tử đến muộn mằn, mẹ không tin. Không phải vì hy vọng hão huyền, mà vì trái tim người mẹ không đủ can đảm để tin rằng con mình đã hóa thành đất. Bàn thờ con không có di ảnh. Không ngày mất. Không kỷ vật. Chỉ có tấm bằng Tổ quốc ghi công treo lặng lẽ giữa làn khói hương. Người ta gọi đó là “giỗ vọng”. Nhưng với mẹ, đó là giỗ của một nỗi chờ đợi chưa bao giờ khép lại. Hơn nửa thế kỷ, mẹ khóc con trong câm lặng. Khóc bằng những giấc mơ, nơi con chỉ đứng đó, mỉm cười chào mẹ, hỏi mẹ có khỏe không. Khóc bằng những bước chân mỏi mòn đi dọc nghĩa trang, vuốt ve từng tấm bia vô danh, hy vọng một cái tên quen thuộc sẽ hiện ra từ cõi mù sương.

Chiến tranh đã kết thúc, không có niềm vui nào vui bằng ngày đoàn viên và cũng không có nỗi đau nào bằng việc một người vợ mất chồng, một người mẹ chờ con trong tháng ngày… đất nước đã yên bình. Nhưng với mẹ Lang, cuộc chiến đi tìm con chưa bao giờ dừng lại. Trăm tuổi, mẹ vẫn minh mẫn không phải để sống lâu, mà để chờ. Chờ một ngày con được gọi đúng tên, được trở về nằm trong lòng đất quê hương, gần bên mẹ. Mẹ không nỡ quên con trai, ngày ngày níu giữ từng mảnh ký ức về chàng trai "da trắng, mắt tròn, năm nay 78 tuổi nếu hắn còn sống". Mẹ không oán. Không trách. Bởi trong trái tim người mẹ ấy, nỗi đau lẫn cả tiếng nấc không lời đã hóa thành niềm tự hào thầm lặng. Con mẹ ngã xuống để đất nước đứng lên. Máu của con hòa vào cát trắng Núi Thành, để hôm nay cát nở hoa hòa bình.

Sau cùng, câu chuyện thời hoa lửa của Mẹ Ngô Thị Lang đã hóa thành biểu tượng của bao bà mẹ Việt Nam anh hùng mang trong mình bóng hình của Tổ quốc. Để rồi, giữa cuộc đời lặng gió này, liệu ta có dám hỏi mình đã sống xứng đáng với những giọt lệ mẹ âm thành rơi?