NGÔ THỊ THÙY TRANG (1)

Ngày 24.5.1962, Tòa án Sài Gòn tuyên án tử hình đối với Lê Quang Vịnh và một số đồng đội. Ông nhớ lại: "Lúc đó là 00 giờ 10 phút. Anh em chúng tôi đứng cả dậy hô: Đả đảo luật pháp phát xít miền Nam. Bọn lính nhào tới đánh, kéo lê chúng tôi xuống cầu thang và đẩy lên xe. Chúng tôi bắt đầu hát: Vùng lên, nhân dân miền Nam anh hùng… Hát để chứng minh rằng mình không sợ". Giữa bạo lực và cái chết, những người thanh niên ấy đã chọn hát thay vì khóc, chọn ngẩng cao đầu thay vì khuất phục. Đó không chỉ là hành động phản kháng, mà là lời tuyên ngôn của cả một thế hệ - thế hệ tin rằng chết cho lý tưởng là sống trọn với Tổ quốc.Ông kể: "4 tử tù chúng tôi bị đưa đến trại giam Chí Hòa và nhốt riêng từng người, mỗi người trong một phòng giam nhỏ nằm trong một khu mà về sau mới biết là ngục tử tù sắp bị hành quyết. Tuy bị nhốt trong 4 phòng cách biệt nhau, nhưng mỗi buổi sáng tôi vẫn được dẫn xuống tắm giặt chung ở một sân đất rộng có giếng nước nằm bên cạnh, nên chúng tôi vẫn liên hệ được với nhau. Vả lại, khi cần trao đổi, tôi cứ nói lớn tiếng thì các anh ở phòng bên cũng nghe được".

Nửa tháng sau, đại tá Lê Văn Khoa - Ủy viên chính phủ của chính quyền Sài Gòn - vào tận ngục tử tù đưa cho ông cây viết và tờ giấy, thuyết phục ông làm đơn xin Tổng thống Ngô Đình Diệm ân xá. Ông kể: "Ông Khoa nói: Tổng thống không hiểu tại sao một người thành đạt như anh lại theo Cộng sản. Chỉ những kẻ thất bại mới làm thế". Thế nhưng ông đáp gọn: "Tôi không bao giờ xin những kẻ không đáng xin".

Câu nói ấy về sau trở thành biểu tượng của lòng kiên trung. Ông kể đêm hôm đó, ông không ngủ. Trong ngục Chí Hòa, từ tờ giấy và cây bút ông Khoa đưa, ông viết liền một mạch bài thơ Tiếng hát tử tù - và rồi bài thơ đã vượt khỏi bốn bức tường…

Một đêm gần sáng, khi đang bị biệt giam, ông nghe tiếng động nhẹ ở khe cửa. Một cuộn giấy nhỏ bọc ni lông được đẩy vào. Bên trong là mảnh thư: "Đả đảo Mỹ - Diệm giết hại người yêu nước. Có gì cần nhắn gởi ra ngoài đời, cứ viết và gói lại như thế này, nhất định sẽ đến đúng nơi". Ông kể rằng ban đầu ông ngờ là bẫy gián điệp, nhưng rồi vẫn quyết định viết bài thơ Tiếng hát tử tù, bọc kín, đẩy ra ngoài.

Trong ngục tử tù Chí Hòa, ông bị giam trong căn phòng bít kín, nhưng ông không tuyệt vọng. "Ở đó, tôi thấy lòng mình bình yên lạ lùng. Bình yên của người đã hiểu vì sao mình sống, và nếu phải chết, thì cũng phải chết cho xứng đáng", ông bộc bạch.

Và rồi ông kể, thời gian trôi, ông không bị hành quyết mà bị đày ra Côn Đảo, sống gần 3 năm trong Khu Tử hình gọi là "Khu Tu dưỡng". Ở đó, ông gặp những đồng chí mới bị bắt, được nghe họ kể lại rằng bài thơ Tiếng hát tử tù đã lan khắp nơi. Khi ấy, ông mới biết bài thơ mình viết trong đêm tối đã trở thành lời hiệu triệu của tuổi trẻ VN. "Người ta có thể xiềng chân tay, nhưng không thể xiềng được ý chí. Tôi nghĩ chính niềm tin đã giữ cho mình sống sót, chứ không phải may mắn", ông nói với giọng mạnh mẽ.