Ngô Văn Nhạc – Người thương binh một chân vẫn dựng nên một “tổ chiến đấu”

Ngô Văn Nhạc sinh năm 1931 tại xã Mỹ Lợi, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang, trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu lòng yêu nước. Những năm Mỹ - Diệm tăng cường đàn áp phong trào cách mạng, gia đình ông vẫn bí mật nuôi dưỡng tới 6 cán bộ cách mạng. Chính từ môi trường ấy, Ngô Văn Nhạc sớm bước vào con đường đấu tranh.

Tháng 12 năm 1959, ông tham gia cách mạng, ban đầu làm công tác giao thông liên lạc, sau đó tham gia phong trào Đồng khởi ở địa phương. Năm 1960, ông gia nhập lực lượng vũ trang.

Những năm đầu chiến đấu, Ngô Văn Nhạc nhiều lần trực tiếp đối mặt với thương tích. Năm 1964, khi là trung đội trưởng thuộc lực lượng địa phương huyện Cái Bè, ông hai lần bị thương. Sức khỏe suy giảm, cấp trên điều ông về phụ trách công tác dân quân.

Nhưng thử thách nặng nề nhất đến vào năm 1965.

Trong một chuyến công tác, Ngô Văn Nhạc bị trúng mìn và:

mất một chân.

Với thương tật như vậy, ông được điều về địa phương làm công tác trị an. Năm 1967, ông trở thành Chính trị viên xã đội xã Mỹ Lợi, đồng thời thường trực Ban quân sự xã, trực tiếp phụ trách ba ấp yếu nằm ven đường số 4.

Đây là khu vực phong trào quần chúng lúc ấy còn gặp nhiều khó khăn do đối phương liên tục khủng bố, đàn áp.

Ngô Văn Nhạc không bắt đầu bằng những trận đánh lớn.

Ông bắt đầu bằng việc củng cố dân quân, xây dựng lòng tin và khơi lại ý chí chiến đấu của người dân.

Ông cùng cán bộ cơ sở vận động bà con tận dụng mọi thứ có thể làm vũ khí: chông, mìn, lựu đạn, cạm bẫy, vật liệu tự tạo. Từ chỗ lực lượng dân quân còn ít kinh nghiệm, hiệu quả chiến đấu thấp, phong trào dần lan rộng ra toàn xã rồi sang cả địa phương bên cạnh.

Theo tài liệu tuyên dương, Ngô Văn Nhạc góp phần chỉ đạo lực lượng dân quân xã diệt 250 địch, làm bị thương 179 người khác, phối hợp với xã An Thới Đông tiêu diệt một trung đội, phá hủy 55 xe các loại.

Riêng bản thân ông, dù chỉ còn một chân, vẫn trực tiếp tham gia đánh địch bằng chông, mìn và lựu đạn, diệt 3 người, làm bị thương 6 người khác.

Khi phong trào ở các ấp ven đường số 4 phát triển mạnh, Ngô Văn Nhạc được giao trở về khu giải phóng để chỉ đạo chống càn.

Lúc này, đối phương mở chiến dịch giải tỏa đường số 4, nhiều đợt càn quét kéo dài liên tục, có đợt tới 25 ngày. Nhưng phong trào trong xã vẫn được giữ vững. Không chỉ chiến đấu tại chỗ, địa phương còn tổ chức lực lượng phục vụ các đơn vị trong Tổng tiến công và nổi dậy đầu năm 1968.

Tháng 5 năm 1968, một câu chuyện đặc biệt bắt đầu.

Ngô Văn Nhạc tự nguyện đón về bảo vệ và nuôi dưỡng một thương binh bị cụt hai chân.

Sau khi bàn bạc với cấp ủy, ông nảy ra ý tưởng thành lập một tổ chiến đấu rất khác thường.

Tổ chỉ có ba người:

Ngô Văn Nhạc – thương binh mất một chân.

Con trai ông – cũng từng bị thương và đã giải ngũ.

Một thương binh khác.

Ba người ấy trở thành một:

“TỔ THƯƠNG BINH”

Không có nhiều vũ khí hiện đại, họ tận dụng những gì thu nhặt được.

Pháo lép.

Lựu đạn hỏng.

Thuốc nổ còn sót lại.

Rồi cải tiến thành cạm bẫy, kết hợp với hố chông và các loại vũ khí thô sơ.

Mục tiêu không phải đánh những trận quy mô lớn, mà là biến từng lối đi, từng khu vực quen thuộc thành nơi đối phương luôn phải dè chừng.

Từ tháng 6 năm 1968 đến tháng 2 năm 1969, theo tài liệu tuyên dương, tổ thương binh do Ngô Văn Nhạc tổ chức đã:

diệt 85 địch.

Những trận đánh ấy có ý nghĩa vượt xa thành tích của ba con người.

Một người mất một chân vẫn chiến đấu.

Một thương binh khác vẫn cầm súng.

Những vật tưởng đã bỏ đi như pháo lép, lựu đạn hỏng vẫn được tận dụng thành phương tiện chiến đấu.

Câu chuyện của tổ thương binh nhanh chóng trở thành nguồn động viên cho phong trào toàn dân đánh giặc ở Mỹ Lợi.

Người dân bắt đầu tin rằng không nhất thiết phải có vũ khí mạnh mới có thể chiến đấu.

Quan trọng là hiểu địa hình, biết tận dụng vật liệu và có quyết tâm bám đất, giữ làng.

Ngô Văn Nhạc không chỉ làm công tác quân sự. Là chính trị viên xã đội, ông còn chú trọng củng cố tinh thần nhân dân, gần gũi đồng đội, vận động quần chúng, giúp đỡ những gia đình khó khăn và giữ vững phong trào trong những thời điểm ác liệt nhất.

Rồi một trận chống càn lớn diễn ra.

Đối phương sử dụng lực lượng mạnh, có cả máy bay và pháo binh yểm trợ.

Trong trận chiến ấy, Ngô Văn Nhạc anh dũng hy sinh.

Ông ra đi khi bản thân đã trải qua nhiều lần bị thương, mất một chân nhưng chưa bao giờ rời bỏ nhiệm vụ.

Ngày 10 tháng 2 năm 1970, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam truy tặng Ngô Văn Nhạc Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng.

Nếu phải chọn một hình ảnh tiêu biểu về Ngô Văn Nhạc, có lẽ đó không phải là hình ảnh một người chỉ huy đứng trên một trận địa lớn.

Mà là hình ảnh một người thương binh chỉ còn một chân, cùng hai người đồng đội cũng mang thương tật, ngồi bên những quả pháo lép và lựu đạn hỏng, kiên trì biến chúng thành cạm bẫy để tiếp tục giữ làng.

Bởi câu chuyện của Ngô Văn Nhạc cho thấy một điều rất rõ: thương tật có thể làm thay đổi cách một người chiến đấu, nhưng không nhất thiết làm mất đi ý chí chiến đấu của họ.