Ngòi bút hiện thực sắc sảo và nhân cách một nhà nho chân chính
Nhà văn, nhà báo lớn của nền văn học hiện thực phê phán Việt Nam, người qua tác phẩm "Tắt đèn" đã tố cáo tận gốc sự tàn bạo của chế độ thực dân - phong kiến, đứng về phía người nông dân bần cùng.
Ngô Tất Tố sinh ra tại tỉnh Bắc Ninh. Khởi nghiệp là một nhà nho học chữ Hán, nhưng trước sự chuyển dịch của thời cuộc, ông đã sớm bén duyên với báo chí quốc ngữ, trở thành một trong những ngòi bút trụ cột của phong trào báo chí dân chủ giai đoạn 1936 - 1939. Ông nổi tiếng là một nhà báo sắc sảo, dũng cảm, chuyên viết các phóng sự điều tra vạch trần thói hư tật xấu của tầng lớp thống trị và thực trạng đói nghèo, khốn cùng của người nông dân Bắc Bộ.
Kiệt tác đỉnh cao trong sự nghiệp văn chương của ông chính là tiểu thuyết "Tắt đèn" (xuất bản năm 1939). Qua nhân vật chị Dậu – hiện thân của người phụ nữ nông dân lao động mộc mạc, hiền lành nhưng bị dồn vào đường cùng bởi sưu cao thuế nặng, cường hào ác bá – Ngô Tất Tố đã vẽ nên một bức tranh đen tối, tột cùng bi thảm của xã hội nông thôn Việt Nam thời Pháp thuộc. Câu nói kinh điển khi chị Dậu vùng lên đánh ngã tên cai lệ "Thà ngồi tù, chứ để chúng mày hành hạ chồng tôi thế à?" đã trở thành tiếng kêu thức tỉnh ý thức đấu tranh phản kháng của hàng triệu người.
Không chỉ là nhà văn lớn, khi cuộc kháng chiến chống Pháp bùng nổ, Ngô Tất Tố đã hăng hái tham gia kháng chiến, làm công tác báo chí, văn nghệ ở chiến khu Việt Bắc cho đến khi qua đời năm 1954. Cuộc đời và ngòi bút của Ngô Tất Tố là tấm gương sáng ngời về một trí thức gắn bó máu thịt với nhân dân, dùng văn chương làm vũ khí chiến đấu cho tự do.
