Ngòi nổ mở đầu thời đại “hoa lửa” ở Đà Nẵng
Ngày 1 tháng 9 năm 1858 là một dấu mốc quan trọng trong lịch sử Đà Nẵng và Việt Nam. Vào buổi sáng hôm đó, liên quân Pháp – Tây Ban Nha dưới sự chỉ huy của Phó Đô đốc Rigault de Genouilly đã nổ súng tấn công bán đảo Sơn Trà, mở đầu cho cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam kéo dài gần một thế kỷ. Bối cảnh lúc bấy giờ cho thấy triều đình nhà Nguyễn đang trong thời kỳ khó khăn: kinh tế suy yếu, nhân dân lầm than và nhiều cuộc nổi dậy nông dân nổ ra, trong khi các nước phương Tây tìm cách mở rộng thuộc địa ở châu Á. Pháp lấy cớ “bảo vệ giáo sĩ” để can thiệp vào nội bộ Việt Nam và xem Đà Nẵng – một thương cảng giàu tiềm năng và có vị trí chiến lược – là nơi thích hợp nhất để tấn công đầu tiên.
Rạng sáng ngày 1/9, liên quân gồm 14 tàu chiến và khoảng 3.000 binh lính đã bắn phá dữ dội vào các đồn lũy của quân đội nhà Nguyễn ở Sơn Trà. Mặc dù bị bất ngờ và gặp nhiều hạn chế về vũ khí, quân dân Việt Nam vẫn kiên cường chống trả. Những đồn lũy như Đồn Phòng Hải, các pháo đài ven biển và Thành Điện Hải đều trở thành những điểm kháng cự quyết liệt, thể hiện ý chí bảo vệ lãnh thổ mạnh mẽ của quân dân triều Nguyễn.
Tuy có ưu thế về hoả lực, liên quân Pháp – Tây Ban Nha lại gặp nhiều khó khăn trong quá trình tiến sâu vào đất liền. Chiến thuật “vườn không nhà trống” cùng hệ thống phòng thủ kiên cố của quân đội Việt Nam khiến liên quân bị cầm chân suốt nhiều tháng. Thêm vào đó, khí hậu nóng ẩm, bệnh tật và thiếu lương thực khiến lực lượng xâm lược kiệt quệ. Sau hơn sáu tháng lâm vào thế bế tắc, đến tháng 3 năm 1859, Pháp buộc phải rút khỏi Đà Nẵng để chuyển hướng tấn công vào Gia Định.
Sự kiện Đà Nẵng năm 1858 không chỉ mở đầu cho quá trình xâm lược của Pháp, mà còn cho thấy tinh thần bất khuất của quân dân Việt Nam trước kẻ thù mạnh hơn nhiều lần. Cuộc chiến đấu kiên cường tại Đà Nẵng đã trở thành biểu tượng của ý chí bảo vệ chủ quyền. Ngày nay, nhiều địa danh như Thành Điện Hải hay bán đảo Sơn Trà vẫn lưu giữ dấu tích của những ngày tháng hào hùng ấy, nhắc nhở các thế hệ sau về một giai đoạn lịch sử vừa đau thương vừa đầy tự hào của dân tộc.
