"Ngọn đèn bão trong lòng hầm đất" ở ngã ba Khe Ve

Ngã ba Khe Ve (vùng giáp ranh giữa Hà Tĩnh và Quảng Bình) là điểm nút giao thông đặc biệt quan trọng trên đường 15A. Đây là nơi các đoàn xe tải chở quân lương dừng chân kiểm tra kỹ thuật trước khi vượt đèo Cổng Trời tiến vào chiến trường. Không quân Mỹ đã biến ngã ba này thành một "lòng chảo lửa" khi trút xuống hàng ngàn tấn bom B-52, bom napan và bom tọa độ.

Chốt giữ trọng điểm này là Đại đội 2 thuộc Đội 55 TNXP Hà Tĩnh. Cựu nữ TNXP Trần Thị Liễu (nguyên chiến sĩ C2) bồi hồi nhớ lại: Căn hầm chỉ huy và y tế dã chiến của đại đội nằm sâu trong lòng một quả đồi đất đỏ. Đất đá quanh hầm bị bom B-52 cày xới nát bấy, không khí dưới hầm lúc nào cũng ngột ngạt và khét lẹt mùi thuốc nổ.

Để chiếu sáng cho y sĩ khâu vết thương và làm sổ sách giao nhận hàng hóa trong đêm, chị em đã chế ra những chiếc đèn bão đặc biệt: Dùng vỏ lon sữa bò đục lỗ nhỏ, lồng chiếc bóng đèn bão vào bên trong để ánh sáng chỉ hắt xuống một khoảng nhỏ vừa đủ làm việc mà máy bay trinh sát "Cây nhiệt đới" của địch bên ngoài không thể phát hiện.

Đêm ngày 12/8/1968, một trận bom tọa độ bất ngờ dội thẳng xuống khu vực hầm chỉ huy. Căn hầm bị sạt lở nặng, đất đá vùi lấp lối ra vào. Giữa lòng hầm ngột ngạt thiếu oxy, chị em nữ TNXP tuổi 18, 20 không hề hoảng loạn. Dưới ánh đèn bão mỏng manh, chị Liễu cùng 4 cô gái trong tiểu đội đã dùng tay trần cào bới đất đá ròng rã suốt 4 tiếng đồng hồ để mở một lối thoát nhỏ, cứu sống 3 thương binh đang nằm chờ phẫu thuật.

Bà Liễu xúc động chia sẻ: "Khi bò được ra khỏi lòng đất, tay ai cũng đầm đìa máu, mặt mũi ám đen khói bom. Nhưng nhìn thấy các thương binh vẫn an toàn, ngọn đèn bão dã chiến vẫn cháy sáng trên tay đồng đội, chúng tôi ôm nhau khóc vì sung sướng." Ngọn đèn bão trong lòng hầm Khe Ve năm ấy đã trở thành biểu tượng cho sức sống dẻo dai, niềm tin mãnh liệt vào ngày chiến thắng của tuổi trẻ thanh niên xung phong Việt Nam.