Ngọn đèn dầu bên trọng điểm bom

Cựu thanh niên xung phong Vũ Đình Mạnh kể rằng những năm từ 1965 đến 1968, điều ông sợ nhất không phải tiếng bom, mà là những lúc con đường ra tiền tuyến bị cắt đứt giữa đêm.

Sinh năm 1944, tháng 7/1965 ông nhập ngũ tham gia lực lượng thanh niên xung phong phục vụ kháng chiến chống Mỹ. Nhiệm vụ của đơn vị là san lấp hố bom, sửa đường và bảo đảm cho các đoàn xe vận tải vượt qua những trọng điểm đánh phá ác liệt.

Ông nhớ có một đoạn đường qua đèo thường xuyên bị máy bay Mỹ oanh tạc.

Ban ngày khói bom còn chưa tan thì đêm xuống, TNXP lại cầm cuốc xẻng ra đường làm việc.

“Đêm nào cũng nghe tiếng máy bay vo vo trên đầu,” ông kể.

Vì phải giữ bí mật nên đơn vị gần như không được dùng đèn sáng. Chỉ có vài chiếc đèn dầu nhỏ che kín bằng thùng sắt đục lỗ để soi vừa đủ mặt đường.

Có lần đang san lấp hố bom lúc nửa đêm, bất ngờ còi báo động vang lên.

Tất cả lao xuống rãnh trú ẩn.

Bom nổ dồn dập đến mức đất đá phủ kín cả vai áo.

Đợi tiếng máy bay xa dần, anh em lại lục tục trèo lên làm tiếp như chưa có chuyện gì xảy ra.

Ông Mạnh nhớ lúc ấy có một cậu TNXP trẻ tuổi vừa xúc đất vừa lẩm bẩm:
“Bom đánh kiểu này chắc đất cũng mệt.”

Câu nói khiến cả tổ bật cười giữa đêm tối.

Gần sáng hôm ấy, khi đoạn đường cuối cùng được thông, một đoàn xe vận tải nối đuôi nhau vượt qua trọng điểm an toàn.

Nhìn ánh đèn gầm xe khuất dần trong màn sương, ai cũng thấy bao nhiêu mệt nhọc tan biến.

“Lúc đó vui lắm,” ông nói. “Mình biết đường còn thông là tiền tuyến còn có hàng.”

Nhiều năm sau, mỗi lần nhìn thấy ngọn đèn dầu leo lét trong những đêm mất điện, cựu TNXP Vũ Đình Mạnh lại nhớ tới những đêm san đường dưới bom năm nào — nơi ánh đèn nhỏ bé ấy đã cùng những người thanh niên trẻ tuổi đi qua những tháng ngày khốc liệt nhất của chiến tranh.