NGỌN ĐÈN GIỮA RỪNG TRƯỜNG SƠN

Có những ký ức tưởng chừng đã ngủ yên theo năm tháng, nhưng chỉ cần một câu hỏi của thế hệ trẻ, tất cả lại hiện về rõ ràng như mới hôm qua.

Trong một buổi giao lưu với cựu chiến binh tại địa phương, tôi được nghe bác Trần Quốc Dũng, sinh năm 1950, nguyên chiến sĩ Đoàn 559 - Bộ đội Trường Sơn kể một câu chuyện khiến cả hội trường lặng đi.

Bác bắt đầu bằng một câu nói rất nhẹ:

"Các cháu biết không, chiến tranh không chỉ có tiếng súng, mà còn có những ngọn đèn không bao giờ được phép thắp sáng."

Rồi bác kể...

Năm 1971, đơn vị của bác nhận nhiệm vụ bảo vệ một tuyến đường vận chuyển hàng vào chiến trường miền Nam. Ban ngày, máy bay địch đánh phá liên tục. Ban đêm, bộ đội mới tranh thủ sửa đường, vận chuyển đạn dược và lương thực.

Đêm nào cũng tối đen như mực.

Không ai được bật đèn pin.

Không ai được nhóm lửa.

Chỉ một tia sáng nhỏ cũng có thể trở thành mục tiêu cho máy bay địch.

Có một đêm mưa rất lớn. Đường bị sạt lở, xe vận tải không thể đi tiếp. Cả đơn vị phải dùng cuốc, xẻng đào đất trong mưa để thông đường.

Bác nhớ nhất hình ảnh một người đồng đội tên Nguyễn Văn Hải, mới ngoài hai mươi tuổi.

Suốt nhiều giờ liền, anh Hải vừa đào đất vừa động viên mọi người:

"Cố thêm chút nữa thôi, chuyến hàng này vào được chiến trường thì đồng đội mình phía trước sẽ có cơm ăn, có đạn đánh giặc."

Đến gần sáng, con đường vừa thông thì tiếng máy bay gầm rú trên đầu.

Tất cả lao xuống hầm trú ẩn.

Một loạt bom trút xuống.

Đất đá tung lên mù mịt.

Khi khói tan, mọi người gọi mãi không thấy anh Hải trả lời.

Anh đã hy sinh ngay bên mép đường vừa được thông.

Điều khiến bác day dứt nhất là trong ba lô của anh chỉ có vài bộ quần áo bạc màu và một cuốn sổ nhỏ.

Trong cuốn sổ ấy không ghi thành tích, cũng chẳng có điều gì lớn lao.

Trang cuối cùng chỉ viết:

"Mẹ ơi! Con nhớ nhà lắm. Hết giặc con sẽ về sửa lại mái ngói cho mẹ."

Nhưng lời hứa ấy mãi mãi không thực hiện được.

Sau ngày đất nước thống nhất, bác cùng một số đồng đội trở lại chiến trường cũ.

Con đường năm xưa giờ đã trở thành quốc lộ.

Xe cộ tấp nập.

Tiếng bom năm nào được thay bằng tiếng động cơ, tiếng cười nói của người dân.

Bác đứng rất lâu trước nơi anh Hải hy sinh.

Bác nói:

"Ngày ấy chúng tôi chỉ mong có một con đường bình yên để đất nước phát triển. Bây giờ nhìn thấy điều đó trở thành hiện thực, chúng tôi biết sự hy sinh của đồng đội không hề vô nghĩa."

Điều làm tôi xúc động nhất không phải là câu chuyện về bom đạn.

Mà là khi bác lấy trong ví một bức ảnh đã cũ.

Trong ảnh là tám người lính trẻ đứng cạnh nhau dưới tán rừng Trường Sơn.

Bác chỉ lần lượt từng khuôn mặt rồi nói:

"Đây là tiểu đội của bác.

Ngày chụp bức ảnh này, ai cũng nghĩ chiến tranh rồi sẽ kết thúc, ai cũng sẽ trở về.

Nhưng cuối cùng chỉ còn ba người."

Bác im lặng rất lâu.

Rồi khẽ gấp tấm ảnh lại.

Bác nói:

"Các đồng đội của bác mãi mãi dừng lại ở tuổi hai mươi.

Còn bác may mắn được sống đến hôm nay.

Vì thế, mỗi ngày còn sống là một ngày bác sống thay cả phần của họ."

Cả hội trường khi ấy không còn một tiếng động.

Tôi nhìn những mái đầu bạc của các bác cựu chiến binh và chợt nhận ra rằng, chiến tranh đối với họ chưa bao giờ chỉ là một giai đoạn lịch sử.

Đó là tuổi trẻ.

Là tình đồng đội.

Là những lời hứa còn dang dở.

Là những cái tên mãi mãi nằm lại trên những cánh rừng, triền núi.

Ngày nay, thế hệ trẻ chúng tôi được học tập trong những ngôi trường khang trang, được đi trên những con đường rộng mở, được sống trong một đất nước hòa bình và phát triển.

Tất cả những điều bình dị ấy đều được đánh đổi bằng biết bao máu xương của các thế hệ đi trước.

Câu chuyện của bác Dũng khép lại bằng một lời nhắn nhủ giản dị:

"Các cháu không cần phải làm điều gì thật lớn lao để yêu nước. Chỉ cần sống tử tế, học tập tốt, lao động chăm chỉ, không ngừng cống hiến cho quê hương, đất nước, đó cũng là cách tri ân đẹp nhất đối với những người đã ngã xuống."

Đến hôm nay, mỗi khi nhớ lại buổi trò chuyện ấy, tôi vẫn luôn nghĩ về "ngọn đèn giữa rừng Trường Sơn" mà bác nhắc đến.

Đó không phải là ánh sáng của một chiếc đèn dầu hay đèn pin.

Đó là ánh sáng của lý tưởng, của lòng yêu nước và của niềm tin vào một ngày đất nước hòa bình.

Ngọn đèn ấy đã được thế hệ cha anh thắp lên bằng tuổi xuân và sự hy sinh. Trách nhiệm của thế hệ hôm nay là tiếp tục giữ cho ngọn lửa ấy luôn rực sáng, để truyền thống yêu nước, ý chí tự cường và khát vọng cống hiến sẽ mãi được nối tiếp từ thế hệ này sang thế hệ khác.