NGỌN ĐÈN KHÔNG TẮT

Đêm miền Tây năm ấy tối dày như mực. Gió từ cánh đồng thổi về mang theo mùi bùn non và cả những âm thanh rất khẽ của chiến tranh đang rình rập đâu đó. Trong căn nhà nhỏ ở ấp 9B, mẹ Phạm Thị Chắc vẫn ngồi bên ngọn đèn dầu leo lét, tay lần từng chiếc áo cũ. Hai đứa con trai của mẹ, mỗi đứa một chiến trường, nhưng chung một lời hẹn: “Giặc còn, con chưa về.”

Mẹ không khóc khi tiễn các con đi. Người trong xóm bảo mẹ cứng cỏi. Nhưng họ đâu biết, mỗi lần đêm xuống, mẹ lại lặng lẽ đặt tay lên ngực, như để giữ trái tim mình khỏi vỡ ra.

Ngày Phước về phép, trời mưa rất lớn. Mẹ nấu nồi canh chua cá lóc, món nó thích nhất. Nó ăn rất nhanh, vừa ăn vừa cười: “Mai con đi rồi, mẹ đừng buồn nghe mẹ.” Mẹ chỉ gật đầu. Mẹ không hỏi khi nào nó về lại. Vì mẹ biết, có những câu hỏi không nên hỏi trong thời loạn lạc. Ít lâu sau, tin dữ đến. Phước hy sinh trong một trận càn, khi còn chưa kịp trở lại đơn vị. Người ta mang về cho mẹ một chiếc khăn sậm màu. Mẹ nhận, gấp lại thật ngay ngắn, rồi đặt lên bàn thờ. Không một giọt nước mắt rơi trước mặt mọi người. Đêm đó, ngọn đèn dầu cháy suốt đến sáng. Sáu – đứa con thứ hai – đi sớm hơn. Nó ít nói hơn anh, nhưng ánh mắt thì luôn sáng như có lửa. Một lần về ngang nhà, nó chỉ đứng ngoài sân, không dám bước vào: “Con sợ vô rồi lại không nỡ đi.” Mẹ bước ra, đặt vào tay nó một nắm cơm và nói: “Đi đi con. Nhà mình còn, là nhờ các con.” Đó là lần cuối mẹ nhìn thấy Sáu. Tin báo hy sinh đến vào một buổi chiều nắng gắt. Người đưa tin không dám nhìn thẳng vào mắt mẹ. Nhưng mẹ thì bình thản đến lạ. Mẹ chỉ hỏi: “Nó có đau không?”

Không ai trả lời được. Từ đó, trong căn nhà nhỏ, có thêm hai bức ảnh. Hai nén nhang mỗi ngày. Và một người mẹ già, lặng lẽ sống cùng ký ức. Chiến tranh đi qua. Đất nước thanh bình. Lũ trẻ trong xóm lớn lên, gọi mẹ bằng cái tên thân thương: “Mẹ của những người đã nằm lại”. Có người hỏi: “Mẹ có hối tiếc không?”

Mẹ nhìn ra cánh đồng xanh mướt, nơi lúa đang trổ bông, khẽ lắc đầu: “Nếu không có tụi nó, làm gì có ngày hôm nay.” Những năm cuối đời, mắt mẹ mờ dần, nhưng mẹ vẫn nhớ rõ từng bước chân con ngày ra đi. Mỗi chiều, mẹ lại thắp đèn sớm hơn một chút, như thể sợ các con về không thấy đường. Ngọn đèn ấy không chỉ soi căn nhà nhỏ. Nó soi cả một thời hoa lửa.
Soi những hy sinh thầm lặng mà không một trang sử nào viết hết. Và cho đến khi mẹ nhắm mắt, ngọn đèn ấy dường như vẫn còn cháy trong lòng đất nước, trong ký ức của những người ở lại. Một ngọn đèn không bao giờ tắt.