Ngọn Đèn Treo Mũi Ghe

Những năm đầu thập niên 1970, vùng sông nước Vĩnh Long đêm xuống thường tối đen như mực. Hai bên bờ là vườn cây rậm rạp, giữa dòng sông là những luồng nước xoáy khó lường. Nhiều ghe xuồng phải đi thật lặng lẽ để tránh bị phát hiện. Ông Lâm Văn Hai sống bằng nghề chở lúa thuê. Chiếc ghe gỗ cũ kỹ là tài sản lớn nhất của gia đình. Ban ngày ông chở hàng, ban đêm nhiều lần nhận nhiệm vụ giúp đỡ các chuyến ghe cần qua sông an toàn. Ông nghĩ ra cách treo một ngọn đèn dầu nhỏ ở mũi ghe. Với người ngoài, đó chỉ là đèn soi đường của dân chài. Nhưng với người quen, vị trí và cách lắc ngọn đèn là tín hiệu dẫn lối. Ông quy ước: Đèn đứng yên: đường thẳng an toàn. Đèn nghiêng sang trái: tránh bãi cạn bên phải. Đèn lắc hai lần: có động, phải dừng lại. Một đêm mưa phùn, có chuyến ghe chở thuốc men và vài thương binh cần sang bờ bên kia gấp. Nước sông lên cao, gió mạnh, lại nghe tin có tuần tra gần đó. Ông Hai chèo ghe ra giữa dòng, treo ngọn đèn lên cao rồi lặng lẽ di chuyển phía trước. Những chiếc ghe sau cứ nhìn ánh đèn mà theo. Đến khúc cua nguy hiểm, ông nghiêng đèn sang trái. Cả đoàn kịp tránh một doi cát ngầm. Một lúc sau, từ xa vọng lại tiếng máy nổ. Ông lập tức lắc đèn hai lần rồi tắt phụt. Những chiếc ghe sau nhanh chóng nép vào lùm cây ven bờ, im phăng phắc. Khi mọi sự yên ắng, ngọn đèn lại sáng lên, tiếp tục đưa đoàn ghe vượt sông. Sau chuyến đó, một thương binh nắm tay ông xúc động: “Nhờ ánh đèn của bác mà tụi con qua được đêm nay.” Ông cười hiền: “Tui chỉ biết chèo ghe thôi, giúp được người là mừng rồi.” Ngày đất nước hòa bình, chiếc ghe cũ được kéo lên bờ, còn chiếc đèn dầu được ông giữ trên bàn thờ như một kỷ vật. Ngọn đèn treo mũi ghe năm ấy không chỉ soi mặt nước, mà còn soi sáng tình người, sự gan dạ và nghĩa tình của người dân miền Nam trong những năm tháng thời hoa lửa.