Ngọn Đèn Trong Đêm Gác
Câu chuyện được ông Phan Văn Lộc kể lại trong buổi sinh hoạt truyền thống tại địa phương. Đây là ký ức về những đêm canh gác bảo vệ làng quê miền Tây Nam Bộ giữa thời chiến tranh khốc liệt, nơi những người dân quân ngày đêm đối mặt với hiểm nguy để giữ bình yên cho bà con.
Năm 1971, vùng quê ven biển nơi ông Lộc sinh sống thường xuyên bị địch càn quét vào ban đêm. Những toán lính đi xuồng theo các con kênh nhỏ để bất ngờ tấn công và truy tìm lực lượng cách mạng.
Khi ấy, ông Lộc mới 19 tuổi và thuộc đội dân quân địa phương làm nhiệm vụ canh gác quanh làng.
Trong đội có anh Võ Văn Sang – một người chiến sĩ gan dạ và rất thương dân. Đêm nào anh cũng đi kiểm tra từng chốt gác để nhắc nhở anh em giữ cảnh giác.
Ngoài mé kênh đầu làng có một căn chòi nhỏ dùng làm điểm quan sát. Mỗi đêm, các chiến sĩ thay phiên nhau trực tại đó để báo động khi phát hiện địch.
Một đêm trời tối đen như mực, gió biển thổi mạnh làm sóng nước vỗ liên hồi vào bờ kênh.
Khoảng nửa đêm, anh Sang phát hiện nhiều ánh đèn nhỏ đang di chuyển trên mặt nước phía xa. Đó là xuồng địch đang tiến về phía làng.
Biết nếu để địch bất ngờ ập vào thì bà con và cán bộ trong làng sẽ gặp nguy hiểm, anh Sang lập tức dùng ngọn đèn dầu trong chòi gác làm tín hiệu báo động cho các tổ phía sau.
Ông Lộc xúc động kể:
“Ngọn đèn vừa lóe lên thì tiếng mõ báo động vang khắp xóm.”
Nhờ tín hiệu ấy, người dân kịp xuống hầm trú ẩn còn lực lượng du kích nhanh chóng chuẩn bị chống trả.
Địch phát hiện ánh đèn nên lập tức nổ súng vào chòi gác. Dù rất nguy hiểm, anh Sang vẫn tiếp tục giữ tín hiệu cho đến khi toàn bộ dân làng sơ tán an toàn.
Trận đấu súng diễn ra dữ dội bên bờ kênh suốt gần một giờ. Cuối cùng quân địch phải rút lui khỏi khu vực.
Nhưng khi đồng đội chạy đến chòi gác, anh Sang đã hy sinh bên ngọn đèn dầu vẫn còn cháy leo lét trong đêm.
Sau ngày Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, người dân trong làng vẫn nhắc về ngọn đèn năm ấy như biểu tượng của lòng dũng cảm và sự hy sinh để bảo vệ quê hương.
