Ngọn đèn trong đêm lửa
Câu chuyện kể về Mẹ Việt Nam Anh Hùng Trần Thị Lý – người đã hy sinh gần như tất cả những người thân yêu trong chiến tranh, nhưng vẫn giữ vững niềm tin, âm thầm tiếp sức cho bộ đội bằng tình thương và lòng kiên cường giữa những năm tháng khốc liệt
Tôi gặp mẹ Trần Thị Lý lần đầu vào mùa mưa năm 1972, khi đơn vị chúng tôi hành quân qua một vùng quê nghèo thuộc miền Trung. Bom đạn dội xuống ngày đêm, làng mạc tiêu điều, chỉ còn vài mái nhà xiêu vẹo giữa khói lửa.
Mẹ sống một mình trong căn nhà nhỏ lợp tranh, nằm nép bên bờ tre. Khi chúng tôi ghé vào xin nước, mẹ không hỏi gì nhiều, chỉ lặng lẽ múc từng gáo nước mưa trong chum, rồi lấy thêm khoai luộc, dúi vào tay từng người.
Đêm đó, mưa lớn. Đơn vị tôi được mẹ cho trú lại. Trong ánh đèn dầu leo lét, tôi nhìn thấy trên bàn thờ có ba tấm di ảnh. Tôi hỏi, mẹ chỉ khẽ nói:
“Chồng và hai đứa con trai của mẹ… đi hết rồi con ạ.”
Giọng mẹ nhẹ như gió, nhưng đôi mắt thì sâu hun hút. Tôi không dám hỏi thêm.
Những ngày sau đó, chúng tôi ở lại làng để làm nhiệm vụ. Mẹ trở thành chỗ dựa thầm lặng cho cả đơn vị. Mỗi lần hành quân về, dù đêm khuya hay sáng sớm, mẹ vẫn chờ, vẫn nấu sẵn nồi cháo loãng, hoặc gom góp từng nắm gạo, củ sắn.
Có lần, địch càn vào làng. Chúng tôi phải rút gấp. Mẹ giấu thương binh trong hầm bí mật dưới nền nhà. Khi bị tra hỏi, mẹ chỉ nói:
“Nhà tui nghèo, có chi đâu mà giấu.”
Địch lục soát, đập phá, nhưng không tìm ra. Sau trận đó, một đồng đội của tôi sống sót nhờ hầm trú của mẹ.
Một buổi chiều, trước khi rời đi, tôi hỏi mẹ:
“Mẹ không sợ sao, khi cứ giúp tụi con như vậy?”
Mẹ nhìn xa xăm, rồi đáp:
“Nhà mẹ không còn ai… Tụi con còn sống, là mẹ còn có con.”
Câu nói ấy theo tôi suốt những năm tháng chiến tranh.
Sau ngày giải phóng, tôi quay lại tìm mẹ. Ngôi nhà cũ vẫn đó, nhưng mẹ đã yếu đi nhiều. Người dân trong làng nói mẹ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh Hùng.
Tôi vào thăm. Mẹ vẫn nhận ra tôi, dù mắt đã mờ. Mẹ nắm tay tôi, cười hiền:
“Con còn sống… là tốt rồi.”
Đêm hôm đó, tôi ngồi bên mẹ. Ngọn đèn dầu năm xưa vẫn được thắp. Ánh sáng nhỏ bé nhưng ấm áp, như chính trái tim của mẹ – một ngọn đèn không bao giờ tắt giữa những năm tháng tối tăm nhất.
Và tôi hiểu, có những người mẹ đã hóa thành đất nước, lặng lẽ hy sinh để giữ cho quê hương này được sáng mãi.
