“Ngọn đèn trong hầm”

Ông kể, năm 1968, khi mới tròn 22 tuổi, ông là một giao liên hoạt động trong vùng rừng núi. Công việc của ông là vận chuyển thư từ, tài liệu và đôi khi là dẫn đường cho bộ đội. Một trong những kỷ niệm khiến ông nhớ nhất là về một đêm mưa tầm tã.

Hôm đó, ông nhận nhiệm vụ đưa một cán bộ quan trọng vượt qua vùng bị địch kiểm soát. Trời tối đen, chỉ có tiếng mưa rơi và tiếng máy bay trực thăng vần vũ trên đầu. Hai người phải bò qua từng đoạn đất, lội qua suối, tránh từng ánh đèn pha quét ngang.

Khi gần đến nơi trú ẩn, bất ngờ pháo sáng bắn lên, cả khu rừng sáng rực như ban ngày. Không còn cách nào khác, ông kéo người cán bộ chui vào một hầm bí mật của dân.

Trong hầm là một gia đình nhỏ: một bà mẹ và hai đứa con. Họ không nói nhiều, chỉ lặng lẽ nhường chỗ, đưa cho hai người nắm cơm còn ấm. Điều khiến ông xúc động nhất là ngọn đèn dầu nhỏ đặt ở góc hầm—ánh sáng yếu ớt nhưng đủ để nhìn thấy nhau, đủ để cảm nhận sự sống giữa bom đạn.

Bà mẹ khẽ nói:
“Còn người là còn đất. Mấy chú ráng sống mà đánh giặc.”

Đêm đó, tiếng bom rơi rất gần. Đất rung lên từng hồi. Hai đứa trẻ ôm chặt mẹ, nhưng không khóc. Ông Ba Lợi nói, chính sự bình tĩnh và niềm tin của những người dân như vậy đã giúp ông và đồng đội vững lòng.

Sáng hôm sau, khi máy bay rút đi, ông tiếp tục nhiệm vụ. Trước khi rời đi, bà mẹ chỉ kịp dúi vào tay ông một gói nhỏ—bên trong là vài củ sắn luộc.

“Đi đường đói thì ăn,” bà nói.

Ông Ba Lợi nghẹn lời, không nói được gì ngoài cái gật đầu.

Nhiều năm sau chiến tranh, ông quay lại tìm gia đình ấy nhưng không còn dấu vết. Ngôi làng đã bị bom phá hủy hoàn toàn. Ông không biết họ còn sống hay không.

Mỗi khi kể lại, ông thường dừng lại một lúc lâu rồi nói:
“Chiến tranh qua rồi, nhưng có những ánh đèn như thế, tôi không bao giờ quên.”

Câu chuyện của ông Ba Lợi không chỉ là ký ức cá nhân, mà còn là hình ảnh tiêu biểu cho tinh thần của người dân Việt Nam trong thời kháng chiến—kiên cường, hy sinh và luôn tin vào ngày mai.