NGỌN ĐÈN TRONG HẦM CHỮ ANGỌN ĐÈN TRONG HẦM CHỮ A

Đã hơn năm mươi năm trôi qua kể từ ngày ta rời khỏi chiến trường, nhưng mỗi khi tiết trời chuyển sang mùa hạ với những tiếng ve râm ran, lòng ta lại bồi hồi nhớ về mùa hè đỏ lửa năm 1972. Khi ấy, ta là một chàng lính trẻ vừa tròn mười chín tuổi, mang theo chiếc ba lô con cóc và lý tưởng sục sôi của tuổi trẻ miền Bắc "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước".

1. Giữa lằn ranh sinh tử

Đơn vị của ta đóng quân tại vùng giới tuyến Quảng Trị. Đó là những ngày mà mặt đất không lúc nào ngừng rung chuyển. Tiếng pháo bầy từ hạm đội ngoài khơi dội vào, tiếng máy bay B-52 rải thảm gầm rú trên đầu như muốn xé toạc bầu trời. Trong hầm chữ A chật hẹp, ẩm ướt, ta và anh Văn - người tiểu đội trưởng quê Nghệ An – cùng nhau chia sẻ từng mẩu lương khô, từng ngụm nước suối hòa lẫn mùi thuốc súng.

Anh Văn hơn ta năm tuổi, có dáng người đậm, rắn rỏi như cây lim rừng. Anh hiền lành nhưng trên chiến trường thì quyết đoán vô cùng. Ta nhớ mãi đêm hôm đó, đơn vị nhận lệnh phải thông tuyến dây điện thoại bị đứt do pháo địch để đảm bảo liên lạc cho trận đánh lớn vào rạng sáng. Ngoài kia, bầu trời sáng rực bởi pháo sáng, đất đá văng tung tóe.

Ta xung phong đi, nhưng anh Văn gạt phắt: - "Mày còn trẻ, kinh nghiệm chưa nhiều. Để tao. Nếu tao có mệnh hệ gì, mày phải sống để kể cho mẹ tao nghe rằng tao đã chiến đấu như một người lính thực thụ."

2. Bài học về lòng quả cảm

Anh đi vào màn đêm đen kịt. Ta ngồi trong hầm, tay nắm chặt khẩu AK, lòng như lửa đốt. Từng đợt pháo cứ dập xuống quanh vị trí của anh. Một tiếng nổ lớn vang lên ngay phía trên đỉnh đồi, rồi không gian bỗng yên lặng một cách đáng sợ. Ta gào tên anh trong tiếng gió rít nhưng không có lời đáp.

Gần một tiếng sau, một bóng người thấp đậm, quần áo rách bươm, máu thấm đỏ một bên vai bò vào hầm. Là anh Văn! Tay anh vẫn còn nắm chặt kìm cắt dây, môi mím chặt vì đau đớn nhưng mắt lại sáng rực niềm vui.

- "Thông rồi... thông rồi em ạ!"

- Anh thào thào nói rồi ngất đi.

Đó là lúc ta hiểu ra một chân lý giản đơn: Sự dũng cảm không phải là không biết sợ, mà là khi dù sợ hãi đến run người, ta vẫn tiến về phía trước vì biết rằng sau lưng mình là đồng đội, là quê hương. Anh Văn không chọn hy sinh để trở thành anh hùng trên mặt báo, anh chọn dũng cảm vì anh biết nếu liên lạc đứt quãng, sẽ có thêm nhiều anh em phải ngã xuống vô ích.

3. Những tâm hồn lãng mạn giữa đạn bom

Chiến tranh không chỉ có chết chóc. Trong những khoảng lặng giữa hai trận pháo, chúng ta vẫn sống một cuộc đời đầy mơ mộng. Ta nhớ những buổi chiều ngồi dưới tán cây rừng, anh Văn đem chiếc lược làm từ xác máy bay ra chải lại mái tóc nhuốm bụi đường, rồi hai anh em cùng hát bài "Tiếng hát át tiếng bom".

Chúng ta viết thư về cho gia đình dưới ánh đèn dầu tự chế bằng vỏ lon sữa. Ta kể cho mẹ nghe về những cánh rừng già đại ngàn, còn anh Văn viết cho người yêu ở quê nhà về lời hứa mùa xuân chiến thắng sẽ về cưới chị. Những bức thư ấy thường nồng nặc mùi thuốc súng, nhưng bên trong lại chứa đựng khát vọng hòa bình mãnh liệt nhất.

Có lần, ta hỏi anh: "Sau chiến tranh, anh muốn làm gì?". Anh nhìn ra khoảng trời xa xăm, nơi có những dải khói trắng, rồi mỉm cười: "Anh sẽ về quê cày ruộng, nuôi thêm vài con lợn cho mẹ vui. Còn mày, mày phải đi học lại, phải trở thành một người có tri thức để xây dựng cái đất nước vốn đã quá nhiều đau thương này."

4. Giá trị của sự hy sinh và lời nhắn nhủ

Nhưng chiến tranh tàn khốc đã không cho anh thực hiện ước nguyện ấy. Anh Văn đã ngã xuống ngay cửa ngõ Sài Gòn vào những ngày cuối tháng 4 năm 1975, chỉ cách ngày toàn thắng vài bước chân. Ta là người đã trực tiếp chôn cất anh bên lề đường, trong túi áo anh vẫn còn bức thư viết dở cho chị ở quê chưa kịp gửi.

Hôm nay, đứng ở đây, giữa một thành phố hòa bình rực rỡ ánh đèn, ta vẫn không sao quên được ánh mắt của anh đêm đó. Câu chuyện của anh Văn, của ta và của hàng triệu người lính khác chính là minh chứng cho một chân lý: Hòa bình chưa bao giờ là miễn phí.