Ngọn Đèn Trong Hang Đá

Ông Hòa kể lại, giọng trầm đi theo từng ký ức:

“Đó là năm 1972. Quảng Bình khi ấy ngày nào cũng rung chuyển vì bom. Đất đá như muốn bật tung lên, còn trời thì lúc nào cũng đỏ lửa. Chúng tôi – một tiểu đội thanh niên xung phong – được giao nhiệm vụ giữ thông tuyến đường qua một khe núi gần sông Son.

Ban ngày, máy bay địch quần thảo, ném bom liên tục. Ban đêm, chúng tôi mới dám ra san lấp hố bom, kéo từng khúc gỗ, từng tảng đá để giữ đường cho xe qua. Mệt lả, đói khát, nhưng không ai dám than.

Chỗ trú ẩn của chúng tôi là một hang đá nhỏ. Trong hang tối om, chỉ có một ngọn đèn dầu leo lét. Ngọn đèn ấy do Lan – cô y tá trẻ nhất đội – giữ gìn. Lan nói:
‘Còn đèn là còn người, còn hy vọng.’

Lan nhỏ người, nhưng gan lì lắm. Mỗi lần có người bị thương, cô là người lao ra trước tiên, bất chấp bom nổ. Có hôm, một đồng chí bị đất đá vùi sau trận oanh tạc. Mọi người còn chần chừ, Lan đã chui vào khe đá, gọi lớn:
‘Anh ơi, em đây! Cố lên, em kéo anh ra!’

Chúng tôi nhìn theo mà tim như thắt lại.

Rồi một ngày, điều không ai muốn cũng đến.

Chiều hôm đó, khi cả đội đang chuẩn bị ra đường, máy bay bất ngờ ập tới. Bom rơi ngay cửa hang. Đất đá sập xuống, bụi mù trời. Khi chúng tôi đào được lối vào, Lan đã nằm đó… tay vẫn nắm chặt chiếc đèn dầu.

Ngọn đèn tắt.

Không ai nói được lời nào.

Đêm hôm ấy, lần đầu tiên hang đá chìm trong bóng tối thật sự. Nhưng rồi anh đội trưởng lặng lẽ châm lại ngọn đèn từ mẩu dầu còn sót. Ánh sáng nhỏ bé ấy bừng lên, yếu ớt nhưng kiên cường.

Anh nói:
‘Lan chưa đi đâu cả. Cô ấy vẫn ở đây, trong ánh đèn này.’

Từ hôm đó, ngọn đèn không bao giờ tắt nữa. Dù bom có dội, dù hang có rung, chúng tôi vẫn giữ nó cháy. Như giữ lời hứa với Lan.

Nhiều năm sau, khi hòa bình lập lại, tôi quay lại hang đá cũ. Mọi thứ đã khác, chỉ còn lại vết tích của chiến tranh và một bệ đá nhỏ nơi chúng tôi từng đặt ngọn đèn.

Tôi thắp một ngọn nến.

Ánh sáng ấy giống hệt ngày xưa.

Và tôi biết, ở nơi nào đó, Lan vẫn đang mỉm cười.”