NGỌN ĐÈN TRONG MÁI NHÀ NGŨ LẠC

Một buổi chiều yên ả, trong hành trình đi sưu tầm những câu chuyện lịch sử về các Bà mẹ Việt Nam anh hùng trên quê hương Trà Vinh, tôi có dịp về lại xã Ngũ Lạc, huyện Duyên Hải. Con đường làng nhỏ chạy giữa những hàng dừa xanh, gió biển thổi nhè nhẹ mang theo mùi mặn của đất trời miền duyên hải. Đứng giữa vùng quê bình yên ấy, tôi chợt nghĩ: nơi đây, từng có biết bao người con đã ra đi vì Tổ quốc.

Người dân địa phương đã kể cho tôi nghe về Mẹ Nguyễn Thị Nhỉ – một người mẹ bình dị của vùng đất Ngũ Lạc, nhưng cuộc đời lại gắn liền với những hy sinh lớn lao.

Mẹ Nguyễn Thị Nhỉ sinh năm 1914 trong một gia đình nông dân nghèo. Lớn lên giữa ruộng đồng và những mùa gió biển, mẹ sớm quen với cuộc sống tảo tần. Mẹ lập gia đình với ông Dương Văn Can, sinh năm 1908, người cùng quê. Hai vợ chồng chăm chỉ làm ăn, dựng xây mái ấm nhỏ và sinh được ba người con: hai trai và một gái.

Cuộc sống tuy vất vả nhưng ấm áp. Thế nhưng, những năm tháng đất nước bước vào các cuộc kháng chiến trường kỳ đã khiến bao gia đình phải chia ly. Hai người con trai của mẹ lớn lên trong khói lửa chiến tranh và sớm mang trong mình lý tưởng chiến đấu bảo vệ quê hương.

Người con trai cả là Dương Văn Bình, sinh năm 1934. Ngày 01/10/1953, khi tuổi đời còn rất trẻ, anh tham gia cách mạng và trở thành Tiểu đội phó du kích xã Ngũ Lạc. Đó là những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp vô cùng gian khổ. Những người du kích trẻ tuổi ngày đêm bám đất, bám làng để bảo vệ quê hương.

Ngày 23/4/1954, trong một trận chống địch càn tại ấp Bổn Thanh, theo sự phân công của xã đội, anh cùng đơn vị chiến đấu quyết liệt với quân địch. Trận chiến diễn ra ác liệt. Trong lúc giao tranh, địch nổ súng bắn trả dữ dội và người chiến sĩ du kích trẻ tuổi đã anh dũng hy sinh. Khi ấy, anh mới chỉ tròn hai mươi tuổi.

Tin dữ truyền về làng khiến ai nấy đều bàng hoàng. Với mẹ Nhỉ, đó là nỗi đau xé lòng – người con trai đầu lòng mà mẹ từng bế bồng, nuôi dưỡng nay đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường.

Nhưng chiến tranh vẫn chưa dừng lại.

Người con trai thứ hai của mẹ là Dương Văn Nở, sinh năm 1937. Lớn lên trong ký ức về người anh đã ngã xuống vì Tổ quốc, anh càng thêm quyết tâm tiếp bước con đường cách mạng. Ngày 19/5/1960, anh tham gia lực lượng vũ trang và trở thành Trung sĩ Bộ đội địa phương huyện Cầu Ngang.

Những năm tháng chiến đấu gian khổ, anh cùng đồng đội phục kích, đánh địch trên nhiều trận tuyến để bảo vệ quê hương.

Ngày 25/12/1964, trong một trận phục kích đánh địch tại ấp Bến Đáy, xã Mỹ Long, đơn vị của anh chiến đấu rất dũng cảm. Nhưng trong lúc giao tranh ác liệt, địch bắn trả dữ dội và anh đã anh dũng hy sinh.

Người con trai thứ hai của mẹ cũng không trở về.

Hai lần tiễn con ra trận… và cả hai lần đều là sự chia ly vĩnh viễn.

Người dân trong xóm kể rằng, từ ngày ấy, mái nhà nhỏ của mẹ Nhỉ trở nên lặng lẽ hơn. Mỗi chiều, mẹ thường ngồi trước hiên nhà, ánh mắt nhìn xa xăm về phía con đường làng – nơi những người con trai của mẹ từng bước đi trong buổi tiễn đưa năm nào.

Nỗi đau ấy không lời nào diễn tả được. Nhưng trong trái tim người mẹ ấy vẫn có một niềm tự hào thầm lặng – bởi các con của mẹ đã hy sinh vì quê hương, vì độc lập của đất nước.

Năm 1977, mẹ Nguyễn Thị Nhỉ qua đời, khép lại một cuộc đời nhiều gian khổ nhưng cũng đầy cao cả.

Để ghi nhớ công lao và sự hy sinh to lớn ấy, ngày 26/3/2014, Chủ tịch nước đã truy tặng mẹ danh hiệu cao quý “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” theo Quyết định số 723/QĐ-CTN. Đó là sự tri ân thiêng liêng của Tổ quốc đối với người mẹ đã hiến dâng hai người con cho độc lập dân tộc.

Khi rời khỏi Ngũ Lạc, trời đã ngả chiều. Ánh nắng cuối ngày trải dài trên cánh đồng, gió biển thổi qua những hàng dừa xào xạc. Tôi chợt hiểu rằng những câu chuyện như thế này không chỉ là ký ức của quá khứ, mà còn là ngọn lửa nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay phải sống xứng đáng hơn với sự hy sinh của cha anh.

Và trong lòng tôi, hình ảnh Mẹ Nguyễn Thị Nhỉ – người mẹ của vùng đất Ngũ Lạc – sẽ mãi là một ngọn đèn thắp sáng ký ức quê hương, nhắc nhở chúng tôi rằng:
hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng sự hy sinh lặng thầm nhưng vô cùng vĩ đại của những người mẹ Việt Nam.