Ngọn Đèn Trước Hiên Nhà
Tựa đề: Ngọn Đèn Trước Hiên Nhà
Năm 1972, ở đầu xóm có một ngôi nhà nhỏ với hiên gỗ thấp. Mỗi tối, trước hiên luôn có một ngọn đèn dầu được treo lên. Ánh sáng không mạnh, chỉ vừa đủ để thấy bậc thềm và con đường đất trước cửa.
Người trong xóm quen gọi đó là “nhà có đèn hiên”.
Không ai biết chính xác vì sao nhà ấy luôn thắp đèn.
Chỉ biết là chưa bao giờ tắt.
Bà Năm là người giữ ngọn đèn đó.
Mỗi chiều, dù bận hay rảnh, bà đều ra hiên châm dầu, lau kính đèn, rồi treo lên đúng vị trí cũ.
“Thắp hoài vậy làm gì cho tốn dầu?” hàng xóm hỏi.
Bà chỉ nói:
“Để người ta còn thấy đường.”
Không ai hỏi thêm.
Năm 1973, có những đêm làng yên tĩnh đến lạ. Không tiếng xe, không tiếng gọi nhau. Chỉ còn tiếng gió lùa qua hàng cây và ánh đèn hiên lập lòe trong bóng tối.
Một đêm mưa, có người lạ ghé qua.
Một người con trai đứng trước hiên, áo ướt sũng, tay ôm túi vải.
“Cho con xin trú nhờ được không bà?” anh hỏi.
Bà Năm gật đầu.
“Vào đi. Đèn còn sáng là còn cửa.”
Người con trai ngồi dưới hiên, nhìn ngọn đèn rất lâu.
“Nhà bà lúc nào cũng thắp đèn vậy sao?” anh hỏi.
Bà đáp:
“Ừ.”
Anh im lặng một lúc.
Rồi nói nhỏ:
“Giống như đang chờ ai đó.”
Bà không trả lời ngay.
Chỉ rót nước nóng đưa anh.
“Có khi đúng,” bà nói sau đó.
Ngoài trời, mưa rơi nặng hạt.
Nhưng dưới hiên, ánh đèn vẫn giữ một khoảng sáng nhỏ, không bị gió tắt.
Năm 1974, có người nói nên bỏ thói quen thắp đèn.
“Làng có điện rồi, cần gì đèn dầu nữa.”
Bà Năm lắc đầu:
“Đèn này không phải để soi sáng.”
Không ai hiểu, nhưng cũng không ép.
Ngọn đèn vẫn được thắp mỗi tối.
Một lần, người con trai năm trước quay lại.
Anh đứng trước hiên, nhìn ngọn đèn.
“Bà vẫn giữ à?” anh hỏi.
Bà gật đầu.
Anh cười nhẹ:
“Giờ con đã có nơi ở rồi. Không cần đèn này nữa đâu.”
Bà nhìn anh rất lâu.
Rồi nói:
“Đèn không chỉ để con thấy đường lúc đi.”
Anh im lặng.
Bà khẽ nói tiếp:
“Mà để khi con quay về, biết là nhà vẫn còn ở đó.”
Gió thổi qua hiên nhà.
Ngọn đèn rung nhẹ, nhưng không tắt.
Năm 1975, chiến tranh kết thúc.
Làng sáng đèn nhiều hơn, nhà nào cũng có ánh sáng riêng.
Nhưng ngọn đèn trước hiên nhà bà Năm vẫn được giữ lại.
Không còn là thứ duy nhất để soi đường.
Mà là một thói quen không ai muốn bỏ.
Một buổi tối, người con trai trở về thật sự.
Anh đứng dưới hiên.
Ánh đèn vẫn sáng như cũ.
“Con về rồi,” anh nói.
Bà Năm không nói gì ngay.
Chỉ nhìn anh rất lâu.
Rồi bước ra, chỉnh lại ngọn đèn cho ngay ngắn hơn.
Ánh sáng rơi xuống bậc thềm, ấm và quen.
Bà nói khẽ:
“Ừ. Về là tốt rồi.”
Ngọn đèn vẫn cháy.
Không lớn hơn.
Nhưng đủ để người ta biết rằng:
có những ánh sáng không cần rực rỡ… chỉ cần còn sáng mỗi khi ai đó quay về.
