Ngọn lửa không tắt trên đất Tây Ninh

Câu chuyện về Anh hùng liệt sĩ Hoàng Lê Kha - người chiến sĩ cộng sản đã lấy khí phách của mình đối mặt với máy chém, để lại một ngọn lửa bất diệt trong lòng nhân dân Tây Ninh và các thế hệ trẻ hôm nay.

Người cộng sản trước lưỡi máy chém

Một buổi sáng tháng Bảy, tôi đứng lặng trước Khu lưu niệm Anh hùng liệt sĩ Hoàng Lê Kha trên mảnh đất Tây Ninh. Nắng len qua những tán cây, rọi xuống pho tượng người chiến sĩ cách mạng. Ngoài kia, nhịp sống vẫn bình yên trôi: tiếng xe trên đường, tiếng trẻ em đến lớp, tiếng người dân gọi nhau giữa một ngày lao động mới. Nhưng tại nơi này, thời gian dường như chậm lại. Mỗi phiến đá, mỗi hàng cây đều nhắc người đến viếng nhớ rằng nền hòa bình hôm nay đã được đánh đổi bằng máu, nước mắt và lòng quả cảm của biết bao thế hệ đi trước.

Trong những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc, Hoàng Lê Kha là một cái tên đặc biệt đối với quê hương Tây Ninh. Ông không sinh ra trên mảnh đất này, nhưng đã chọn nơi đây làm địa bàn chiến đấu, gắn bó với nhân dân và hiến dâng cả cuộc đời cho phong trào cách mạng. Câu chuyện của ông không chỉ là câu chuyện về một bản án tử hình. Đó là câu chuyện về một con người đã thắng kẻ thù ngay trong khoảnh khắc kẻ thù tưởng rằng chúng có thể hủy diệt ông.

Năm 1940, trước sự khủng bố gắt gao của thực dân, ông được tổ chức chuyển vào hoạt động tại Sài Gòn. Giữa đô thị đông đúc, ông bền bỉ gây dựng phong trào trong học sinh, sinh viên và thanh niên yêu nước. Năm 1945, ông tham gia giành chính quyền tại Sài Gòn; sau đó đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng tại Gia Định, trưởng thành trong thực tiễn kháng chiến và trong sự đùm bọc của nhân dân.

Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, Hoàng Lê Kha được phân công ở lại miền Nam và về hoạt động tại Tây Ninh, làm Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, trực tiếp phụ trách địa bàn thị xã Tây Ninh và huyện Châu Thành. Đó là những năm tháng cán bộ cách mạng phải sống giữa vòng vây, thường xuyên thay đổi nơi ở, bữa đói bữa no, ngày đêm đối mặt với sự truy lùng của kẻ thù.

Trong gian khổ ấy, ông vẫn bám đất, bám dân, củng cố cơ sở và phát triển lực lượng. Những căn nhà nhỏ của quần chúng trở thành nơi hội họp; những con đường làng, bờ ruộng, vạt rừng trở thành tuyến liên lạc. Mỗi bước chân đều có thể gặp hiểm nguy, nhưng Hoàng Lê Kha không rời nhiệm vụ. Đồng chí, đồng bào nhớ về ông như một cán bộ giản dị, gần gũi, sống thủy chung và luôn đặt sự an toàn của tổ chức, của nhân dân lên trên bản thân mình.

Khí phách tại pháp đình

Tháng 8 năm 1959, trong một chuyến công tác tại khu vực ngoại vi thị xã Tây Ninh, Hoàng Lê Kha không may rơi vào tay địch. Chính quyền Sài Gòn hiểu rằng chúng đã bắt được một cán bộ lãnh đạo quan trọng. Chúng dùng mọi thủ đoạn tra tấn, dụ dỗ và đe dọa, mong ông khai báo cơ sở cách mạng, chỉ điểm những người đang hoạt động bí mật. Nhưng đòn roi chỉ có thể làm tổn thương thân thể, không thể khuất phục ý chí của người đã tự nguyện hiến dâng đời mình cho Tổ quốc.

Trong căn phòng giam tối tăm, Hoàng Lê Kha hiểu rõ rằng một lời khai có thể kéo theo sự hy sinh của đồng chí, đồng đội và những người dân từng cưu mang cách mạng. Vì thế, ông lựa chọn im lặng trước những câu hỏi của kẻ thù và cất tiếng khi cần bảo vệ lẽ phải. Có lẽ trong những đêm dài nơi ngục tối, ông đã nhớ quê hương Thanh Hóa, nhớ những năm tháng tuổi trẻ ở Hà Nội, nhớ những mái nhà nghèo trên đất Tây Ninh đã che chở mình. Ông cũng hiểu con đường phía trước có thể không còn ngày trở về. Nhưng sự sống của một người không thể đặt cao hơn sự tồn vong của cả phong trào.

Ngày 2 tháng 10 năm 1959, tại pháp đình tỉnh Tây Ninh, tòa án quân sự đặc biệt của chính quyền Sài Gòn mở phiên xét xử Hoàng Lê Kha. Trước vành móng ngựa, ông không cầu xin khoan hồng, không yêu cầu luật sư biện hộ. Ông bình tĩnh tố cáo chính sách đàn áp nhân dân, công khai khẳng định mình là một đảng viên cộng sản và nhận trách nhiệm về con đường đã lựa chọn. Báo chí Sài Gòn khi đó cũng phải thừa nhận ông trả lời rành mạch, bình tĩnh và không một lần van xin.

Khoảnh khắc ấy, bản án của kẻ thù đã mất đi sức mạnh. Bởi người bị xét xử không cúi đầu; ngược lại, chính những kẻ ngồi trên ghế xét xử mới bị đặt trước sự phán xét của lịch sử. Hoàng Lê Kha đã biến phiên tòa dùng để thị uy thành diễn đàn tố cáo tội ác và khẳng định chính nghĩa của cách mạng. Khí phách ấy khiến bản án tử hình không thể biến ông thành kẻ thất bại.

Rạng sáng ngày 12 tháng 3 năm 1960

Bản án tử hình Hoàng Lê Kha làm dấy lên làn sóng phản đối mạnh mẽ. Đồng bào trong nước, các nhân sĩ yêu chuộng hòa bình và nhiều tổ chức tiến bộ trên thế giới lên tiếng đòi hủy bỏ bản án. Tại Tây Ninh, đồng chí và nhân dân tìm mọi cách cứu người cán bộ mà họ kính yêu. Nhưng chính quyền Ngô Đình Diệm vẫn quyết định thực hiện tội ác nhằm khủng bố tinh thần đấu tranh đang lan rộng ở miền Nam.

Rạng sáng ngày 12 tháng 3 năm 1960, kẻ thù bí mật đưa Hoàng Lê Kha đến pháp trường tại ấp Tam Hạp, nay thuộc ấp Suối Muồn, xã Châu Thành, tỉnh Tây Ninh. Chiếc máy chém - công cụ man rợ gắn với Luật 10/59 - được dựng lên trong bóng tối. Chúng muốn cuộc hành hình diễn ra vội vàng, lén lút, không để nhân dân biết và phản đối.

Trước ranh giới giữa sự sống và cái chết, người chiến sĩ cách mạng vẫn giữ tư thế hiên ngang. Ông không để lại cho kẻ thù hình ảnh của sự sợ hãi. Hoàng Lê Kha ngã xuống, nhưng điều kẻ thù muốn chặt đứt lại hóa thành ngọn lửa lan rộng trong lòng nhân dân. Sự hy sinh của ông nung nấu căm thù, thôi thúc phong trào đấu tranh cách mạng ở Tây Ninh và nhiều nơi tiếp tục phát triển mạnh mẽ hơn.

Máu của người chiến sĩ ấy đã hòa vào mảnh đất Tây Ninh. Nơi ông hy sinh sau này được xây dựng thành khu lưu niệm. Năm 1997, Đảng và Nhà nước truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên Hoàng Lê Kha được đặt cho trường học, đường phố và một xưởng in cách mạng. Qua năm tháng, tên người chiến sĩ vẫn được nhắc lại không chỉ như một dấu mốc lịch sử, mà như biểu tượng của lòng trung thành, đức hy sinh và khí phách bất khuất.

Ngọn lửa được trao truyền

Đứng trước khu lưu niệm hôm nay, tôi chợt hiểu rằng “thời hoa lửa” không chỉ có tiếng súng, đạn bom hay những cuộc chiến đấu dữ dội. Đó còn là thời đại mà con người phải lựa chọn giữa an nguy của bản thân và vận mệnh của đất nước; giữa một phút yếu lòng và sự bình yên của đồng chí, đồng bào. Những người như Hoàng Lê Kha đã lựa chọn Tổ quốc, lựa chọn nhân dân, dù biết cái giá phải trả có thể là tính mạng.

Thế hệ trẻ hôm nay không còn phải đối diện với máy chém hay những phòng tra tấn. Chúng ta được học tập, làm việc và trưởng thành trong hòa bình. Nhưng hòa bình không phải món quà tự nhiên mà có. Trong mỗi con đường rộng mở, mỗi mái trường, mỗi mái ấm bình yên đều có phần máu xương của những người đã ngã xuống. Vì vậy, biết ơn quá khứ không thể chỉ dừng lại ở những nén hương trong ngày lễ, ngày kỷ niệm.

Với đoàn viên, thanh niên Công an nhân dân, tri ân phải được thể hiện bằng hành động cụ thể: tận tụy trong từng ca trực; gần gũi, lễ phép khi tiếp xúc với nhân dân; kiên quyết đấu tranh với tội phạm; không lùi bước trước khó khăn; không dao động trước cám dỗ; luôn đặt lợi ích của Tổ quốc và cuộc sống bình yên của nhân dân lên trên lợi ích cá nhân. Đó chính là cách thiết thực nhất để tiếp nối lời thề và lý tưởng của những người đi trước.

Tôi rời khu lưu niệm khi nắng đã lên cao. Phía sau là pho tượng người chiến sĩ bất khuất, phía trước là đường làng bình yên và tiếng trẻ em vang lên từ mái trường gần đó. Trong khoảnh khắc ấy, tôi cảm nhận rất rõ rằng Hoàng Lê Kha và những người chiến sĩ của một thời hoa lửa chưa bao giờ thực sự rời xa chúng ta. Họ vẫn sống trong màu cờ Tổ quốc, trong từng tấc đất quê hương và trong trách nhiệm của mỗi người trẻ hôm nay.

Ngọn lửa mà các thế hệ cha anh đã thắp lên sẽ không bao giờ tắt, bởi ngọn lửa ấy đang được trao truyền từ trái tim của những người đi trước đến trái tim của mỗi người trẻ Việt Nam.

Tác giả: Mai Thị Quế Minh

Đơn vị: Chi đoàn Công an phường Tân An