NGỌN LỬA KÍ ỨC BÊN DÒNG SÔNG ĐÀO (NAM ĐỊNH)
NGỌN LỬA KÍ ỨC BÊN DÒNG SÔNG ĐÀO (NAM ĐỊNH)
Nhân vật: Bà Nguyễn Thị Lanh
Quê quán: huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định (nay thuộc tỉnh Ninh Bình)
Nam Định – mảnh đất giàu truyền thống văn hiến và cách mạng – không chỉ nổi tiếng với những di tích cổ kính mà còn lưu giữ nhiều câu chuyện xúc động về những con người bình dị.
Làng quê ven sông Đào – Nam Định
Ở ven dòng Sông Đào, qua lời kể của các bậc cao niên, vẫn còn vang vọng câu chuyện về bà Nguyễn Thị Lành – một người phụ nữ nông dân giản dị nhưng giàu lòng yêu nước.
Câu chuyện bắt đầu vào khoảng những năm 1949 – 1950, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn ác liệt. Lúc này, vùng quê ven sông Đào thuộc huyện Vụ Bản là nơi diễn ra nhiều hoạt động bí mật của cán bộ cách mạng. Bà Lành khi ấy khoảng 32–35 tuổi, vừa làm ruộng, vừa nuôi con nhỏ trong hoàn cảnh thiếu thốn đủ bề.
Đến khoảng năm 1951, khi phong trào kháng chiến ở địa phương phát triển mạnh, tổ chức cách mạng đã lựa chọn nhà bà làm điểm liên lạc. Từ đó, ngôi nhà nhỏ bên bến sông trở thành nơi cất giấu tài liệu, đón đưa cán bộ qua lại.
Trong suốt các năm 1951 – 1953, hầu như đêm nào bà cũng tham gia nhiệm vụ. Khoảng từ 11 giờ đêm đến 2 giờ sáng, khi cả làng chìm trong giấc ngủ, bà lặng lẽ ra bến sông đón cán bộ. Có những đêm mùa đông năm 1952, gió lạnh buốt thổi qua cánh đồng, bà vẫn kiên trì chờ đợi, đón những chiến sĩ bị thương hoặc mang theo tài liệu quan trọng.
Một sự kiện đáng nhớ xảy ra vào khoảng đầu năm 1953. Khi đó, thực dân Pháp mở một đợt càn quét lớn vào làng. Từ sáng sớm, khoảng 5 giờ, tiếng súng và tiếng giày đinh đã vang lên khắp xóm. Địch chia thành nhiều toán, lục soát từng nhà.
Khi đến nhà bà Lành vào khoảng 7 giờ sáng, chúng phát hiện những dấu hiệu nghi vấn. Trong tình thế nguy cấp, bà vẫn giữ bình tĩnh, nhanh trí dẫn chúng ra phía sau vườn, giả vờ chỉ nơi cất thóc. Trong khoảng 15–20 phút quý giá ấy, các cán bộ đang ẩn nấp đã kịp thoát ra theo lối bí mật ra bờ sông.
Ngay sau đó, bà bị bắt và đưa đi tra khảo trong nhiều giờ liền, từ trưa đến chiều hôm đó. Dù bị đánh đập dã man, bà vẫn kiên quyết không khai báo. Đến khoảng cuối ngày hôm đó, không thu được thông tin, địch buộc phải thả bà.
Sau biến cố ấy, sức khỏe bà suy giảm rõ rệt, đặc biệt là vào khoảng cuối năm 1953. Tuy nhiên, bà vẫn tiếp tục tham gia giúp đỡ cách mạng cho đến khi miền Bắc hoàn toàn được giải phóng sau chiến thắng Chiến thắng Điện Biên Phủ vào ngày 7/5/1954.
Từ sau năm 1954, khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, bà trở về với cuộc sống đời thường. Bà tiếp tục làm ruộng, nuôi con khôn lớn, tuyệt nhiên không nhắc đến những việc mình đã làm trong thời chiến.
Ngày nay, dù đã nhiều năm trôi qua, ngôi nhà cũ của bà bên dòng sông Đào không còn nguyên vẹn, nhưng câu chuyện về bà vẫn được người dân nhắc lại như một ký ức thiêng liêng. Những năm gần đây, khoảng từ 2000 đến nay, các bậc cao niên trong làng vẫn kể lại câu chuyện ấy cho con cháu như một bài học về lòng yêu nước và sự hy sinh thầm lặng.
Câu chuyện về bà Lành cho chúng ta thấy rằng: lịch sử không chỉ được làm nên bởi những chiến công vang dội, mà còn bởi những con người bình dị, âm thầm cống hiến. Họ chính là những “ngọn lửa nhỏ” đã góp phần thắp sáng ngọn lửa lớn của dân tộc.
Là thế hệ học sinh hôm nay, chúng ta cần biết trân trọng những hy sinh ấy, ghi nhớ những mốc son lịch sử và không ngừng học tập, rèn luyện để xứng đáng với truyền thống quê hương Nam Định anh hùng.
