NGỌN LỬA NGƯỜI CON ĐẤT MAI SƠN

Có những con người đi qua lịch sử không để lại cho mình một cuộc đời dài, nhưng lại để lại cho quê hương một ký ức dài hơn cả năm tháng. Hà Văn Ắng, người con dân tộc Thái của Mường Chanh, Mai Sơn, Sơn La, là một người như thế.

Ông sinh năm 1923. Tuổi trẻ của Hà Văn Ắng gắn với những năm tháng đất nước chìm trong chiến tranh, khi quê hương Sơn La cũng đứng trước những thử thách lớn của lịch sử. Năm 1945, khi Cách mạng Tháng Tám diễn ra, ông cùng lực lượng cách mạng ở Mường Chanh tham gia giành chính quyền tại địa phương, rồi tiến về thị xã Sơn La. Từ một người con của bản làng, Hà Văn Ắng bước vào con đường chiến đấu vì quê hương, đất nước.

Sau Cách mạng Tháng Tám, ông tham gia Vệ quốc đoàn Sơn La và được giao làm tiểu đội trưởng tiểu đội xung kích. Những năm tháng tiếp theo là một hành trình đầy gian khổ. Trên những địa bàn của Sơn La và Tây Bắc, người tiểu đội trưởng trẻ tuổi cùng đồng đội thực hiện nhiều nhiệm vụ, từng bước trưởng thành qua những trận chiến khốc liệt của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Năm 1948, trong khi dẫn đơn vị làm nhiệm vụ xây dựng cơ sở cách mạng ở Yên Châu, Hà Văn Ắng cùng một tiểu đội của đơn vị bạn tổ chức một trận tập kích bất ngờ vào lực lượng đối phương tại Chiềng On. Trận đánh khiến đối phương phải rút lui, bỏ lại vũ khí. Đó là một trong những trận đánh cho thấy sự nhanh nhạy và tinh thần quyết đoán của người tiểu đội trưởng quê Mường Chanh.

Tháng 10 năm 1948, Hà Văn Ắng tiếp tục chỉ huy tiểu đội tham gia các trận đánh ở Tạ Lương, Tú Nang. Qua từng trận chiến, người chỉ huy trẻ càng thể hiện bản lĩnh và lòng dũng cảm. Những chiến công ấy góp phần vào cuộc chiến đấu của lực lượng kháng chiến trên địa bàn Tây Bắc.

Nhưng trong câu chuyện về Hà Văn Ắng, có một địa danh mãi gắn với tên tuổi ông: Ly Khon, trên đất Lào.

Trong một trận chiến tại đây, trước hỏa lực của đối phương, Hà Văn Ắng đã mang bộc phá xung phong tiến lên, nhằm phá vị trí hỏa lực, tạo điều kiện cho đồng đội tiếp tục tiến công. Ông đã anh dũng hy sinh trong trận đánh ấy. Sự hy sinh của người tiểu đội trưởng đã góp phần mở đường cho đồng đội hoàn thành nhiệm vụ và tiến tới giải phóng Ly Khon.

Ông đã không trở về.

Người con của Mường Chanh đã gửi lại tuổi xuân nơi chiến trường, khi đất nước vẫn còn những năm tháng chưa đi đến ngày hòa bình. Ông không kịp trở về với bản làng, không kịp chứng kiến những đổi thay của quê hương sau chiến tranh. Nhưng sự hy sinh ấy đã trở thành một phần trong ký ức của Mường Chanh, của Mai Sơn và của lực lượng vũ trang Sơn La.

Có lẽ, phía sau mỗi chiến công được ghi lại trong lịch sử luôn là một cuộc đời cụ thể. Đó là một người con, một người đồng đội, một người từng có những ước mơ giản dị của riêng mình. Hà Văn Ắng cũng vậy. Ông từng có một quê hương để yêu thương, một tuổi trẻ để sống và một tương lai phía trước. Nhưng khi đất nước cần, ông đã chọn con đường của người chiến sĩ.

Nhiều năm sau ngày ông hy sinh, tên tuổi Hà Văn Ắng vẫn được nhắc nhớ. Ngày 1 tháng 6 năm 1999, ông được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những đóng góp và sự hy sinh của người chiến sĩ quê Mường Chanh.

Hôm nay, Mường Chanh đã mang một diện mạo khác. Những bản làng bình yên, những con đường mới và cuộc sống đang từng ngày đổi thay. Thế hệ trẻ hôm nay có thể lớn lên trong hòa bình mà không phải trải qua những năm tháng bom đạn như cha ông mình.

Nhưng sự bình yên ấy không tự nhiên mà có.

Trong ký ức của quê hương vẫn còn những cái tên đã hóa thành một phần lịch sử. Hà Văn Ắng là một trong những cái tên ấy – một người con dân tộc Thái đã rời Mường Chanh khi tuổi đời còn trẻ, đi qua những năm tháng gian lao và cuối cùng nằm lại nơi chiến trường.

Thời gian có thể làm những dấu chân trên đường mòn phai đi, có thể làm những câu chuyện của một thế hệ lùi xa trong ký ức. Nhưng sự hy sinh vì quê hương, đất nước thì không dễ bị thời gian xóa nhòa.

Mỗi khi nhắc đến Hà Văn Ắng, người ta nhớ đến một người tiểu đội trưởng dũng cảm. Nhưng hơn thế, đó là câu chuyện về một người con của Sơn La đã dành những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ cho đất nước.

Ông ra đi khi tuổi xuân còn dang dở.

Nhưng từ sự hy sinh ấy, một ngọn lửa được trao lại cho những thế hệ sau – ngọn lửa của lòng yêu quê hương, của trách nhiệm và của niềm tin.

Giữa Mường Chanh hôm nay, cuộc sống vẫn bình yên. Những mùa lúa vẫn nối tiếp nhau trên đồng, những bản làng vẫn vang lên tiếng nói cười. Và trong dòng chảy bình dị ấy, câu chuyện về Hà Văn Ắng vẫn còn đó như một lời nhắc nhở:

Có những người đã đi qua tuổi trẻ bằng những tháng ngày gian khổ để thế hệ hôm nay được sống một tuổi trẻ bình yên.

Có những người không trở về, nhưng tên tuổi của họ vẫn trở về với quê hương.

Hà Văn Ắng – người con Mường Chanh – là một người như thế.