Ngọn lửa sông nước Rạch Giá không bao giờ tắt
Trong dòng chảy lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam, Nguyễn Trung Trực là một trong những người anh hùng tiêu biểu của Nam Bộ cuối thế kỷ XIX, người đã để lại dấu ấn sâu đậm bằng tinh thần bất khuất và những chiến công vang dội khiến thực dân Pháp phải khiếp sợ. Ông sinh năm 1838 tại Bình Định, sau đó theo gia đình vào Nam sinh sống, lớn lên giữa vùng đất giàu truyền thống nghĩa khí của miền sông nước. Ngay từ khi thực dân Pháp bắt đầu xâm lược Nam Kỳ, Nguyễn Trung Trực đã sớm tham gia phong trào kháng chiến, trở thành một thủ lĩnh nghĩa quân có tài cầm quân và được nhân dân tin yêu. Ông không chỉ giỏi tổ chức lực lượng mà còn có tư duy chiến thuật táo bạo, linh hoạt, phù hợp với địa hình sông rạch chằng chịt của miền Tây Nam Bộ.
Chiến công nổi bật nhất của ông là trận đánh đốt cháy tàu chiến L’Esperance trên sông Nhật Tảo năm 1861. Trong trận đánh này, nghĩa quân của ông đã dùng thuyền nhỏ áp sát tàu địch, bất ngờ tấn công và phóng hỏa, thiêu rụi hoàn toàn một tàu chiến hiện đại của Pháp. Chiến thắng này không chỉ gây tổn thất lớn cho địch mà còn tạo tiếng vang khắp Nam Kỳ, cổ vũ mạnh mẽ tinh thần kháng chiến của nhân dân. Sau chiến công ấy, thực dân Pháp ráo riết truy lùng ông, treo thưởng lớn để bắt sống.
Sau này, Nguyễn Trung Trực tiếp tục xây dựng căn cứ tại Rạch Giá, tổ chức lực lượng kháng chiến lâu dài. Dù trong hoàn cảnh thiếu thốn, vũ khí thô sơ, ông vẫn duy trì được tinh thần chiến đấu bền bỉ. Nghĩa quân của ông nhiều lần tập kích đồn bốt địch, gây tổn thất đáng kể, khiến quân Pháp vô cùng lúng túng trong việc kiểm soát vùng Tây Nam Bộ. Tuy nhiên, do tương quan lực lượng quá chênh lệch, đến năm 1868, ông bị bắt.
Trước khi bị xử chém, Nguyễn Trung Trực đã nói một câu bất hủ: “Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây.” Câu nói ấy không chỉ là lời tuyên ngôn của một cá nhân mà đã trở thành biểu tượng cho tinh thần kháng chiến bất diệt của dân tộc Việt Nam. Cái chết của ông không làm ngọn lửa yêu nước tắt đi mà ngược lại, còn thắp sáng thêm tinh thần đấu tranh của nhân dân Nam Bộ.
Hình ảnh Nguyễn Trung Trực hiên ngang trước pháp trường, không khuất phục trước kẻ thù, mãi mãi là biểu tượng của lòng yêu nước và khí phách anh hùng trong lịch sử Việt Nam.
