"Ngọn lửa sống vội — và cháy hết mình"

"Ngọn lửa sống vội — và cháy hết mình"

Đêm ba mươi tết năm Kỷ Dậu, 1789, trong khi cả thiên hạ đang cúng giao thừa thì hai mươi vạn quân Thanh đóng ở Thăng Long đang say sưa mừng năm mới. Họ không biết rằng, cách đó vài trăm dặm về phía nam, một người đàn ông ba mươi sáu tuổi đang đứng trước ba quân, giọng trầm và chắc như tiếng trống trận: "Đánh! Chúng ta ăn tết ở Thăng Long!" Đó là Nguyễn Huệ — người mà lịch sử sau này gọi là Quang Trung.

Thời hoa lửa của ông là một cuộc đời cháy gấp. Ông nổi dậy từ đất Tây Sơn nghèo khó, cùng hai anh em tay không dựng cờ khởi nghĩa giữa thời loạn lạc. Tài năng quân sự của ông như thiên bẩm — ông hiểu địa hình, hiểu lòng người, hiểu cách biến thế yếu thành thế mạnh. Nhưng hơn tất cả, ông hiểu một điều mà nhiều tướng lĩnh không hiểu: người lính chiến đấu không vì lệnh vua, mà vì họ tin rằng mình đang bảo vệ điều đúng đắn.

Năm ngày từ đêm ba mươi đến mùng năm tết, đoàn quân của ông vừa đi vừa đánh, không nghỉ ngơi, không do dự. Đống Đa — nơi xác quân Thanh chất thành gò, nơi tướng Tôn Sĩ Nghị hoảng loạn bỏ chạy không kịp thắng yên ngựa. Thăng Long được giải phóng trước khi quân Thanh kịp hiểu chuyện gì đã xảy ra. Đó là một trong những chiến thắng chóng vánh và vĩ đại nhất trong lịch sử quân sự thế giới.

Nhưng trời không cho ông nhiều thời gian. Năm 1792, ở tuổi ba mươi chín, Quang Trung đột ngột qua đời, bỏ lại một đất nước vừa mới thống nhất còn chưa kịp lành những vết thương chiến tranh. Người ta nói ông mất vì bệnh, nhưng có lẽ cũng vì ông sống quá mãnh liệt — một ngọn lửa cháy quá sáng thường tắt sớm hơn. Ông ra đi khi còn bao nhiêu điều dang dở, nhưng điều ông để lại — niềm tin rằng một dân tộc nhỏ vẫn có thể đánh bại kẻ thù khổng lồ — thì không bao giờ tắt.